ĐBQH: Vi phạm ODA lớn chỉ do nước ngoài phát hiện

(Tin tức thời sự) - Quốc hội - người chịu trách nhiệm cao nhất về nợ công, và người dân - chủ thể phải đóng thuế và trả nợ cuối cùng gần như đứng ngoài quy trình ODA.

Phó chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp Lê Thị Nga đã nói như vậy khi phát biểu tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội của Quốc hội, sáng 30/10.

Đại biểu Lê Thị Nga: ODA liên quan đến nợ công mà Quốc hội đang đứng ngoài tiến trình giám sát
Đại biểu Lê Thị Nga: ODA liên quan đến nợ công mà Quốc hội đang đứng ngoài tiến trình giám sát

Theo đại biểu Nga, qua hơn 20 năm, Chính phủ đã rất nỗ lực trong việc thu hút nguồn vốn vay ưu đãi từ nước ngoài (ODA) và Việt Nam đã thu hút gần 78 tỷ USD, bình quân 3 tỷ USD/năm.

Tuy nhiên, bà Nga chỉ ra thực tế đã phát sinh nhiều bất cập, những vi phạm, thất thoát tham nhũng đã xuất hiện trong nhiều dự án làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng công trình và mất uy tín với các nhà tài trợ.

Điển hình như các vụ: PMU 18, vụ Huỳnh Ngọc Sỹ, vụ nghi vấn tiêu cực tại dự án Danida (Đan Mạch) năm 2012 và vụ JTC trong ngành đường sắt gần đây.

"Tuy có nhiều cơ chế kiểm tra, giám sát, nhưng những vụ vi phạm lớn lại chỉ được phát hiện do phía nước ngoài", bà Nga nói.

Trong khi đó hành lang pháp lý để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn ODA hiện chỉ có Nghị định 38/CP của Chính phủ với quy định phức tạp, phân tán

"Việc đảm bảo công khai minh bạch và chất lượng giải trình trong Nghị định 38 chỉ mang tính nguyên tắc và chưa được cụ thể hóa hết vào tiến trình ODA dẫn đến chưa ngăn chặn được tình trạng xin cho, dự án tiêu cực tham nhũng", bà Nga nói thẳng.

Bà Nga cho rằng: điểm yếu cơ bản nhất là Quốc hội người chịu trách nhiệm cao nhất về nợ công và người dân chủ thể đóng thuế - người trả nợ cuối cùng gần như không biết và đứng ngoài các chương trình ODA.

"Thực tế là 20 năm qua, mặc dù đã xảy ra không ít vụ gây chấn động dư luận, nhưng Quốc hội chưa một lần giám sát tối cao về ODA. Với tư cách là các cơ quan chuyên môn của Quốc hội phụ trách về kinh tế, ngân sách nhưng Ủy ban kinh tế và Ủy ban Tài chính Ngân sách cũng chưa lần nào giám sát chuyên đề này", đại biểu Nga thẳng thắn nêu.

Dù các năm 1999 và 2003, Ủy ban Đối ngoại có hai lần giám sát, năm 2006 khi xảy ra vụ PMU 18, Ủy ban Đối ngoại một lần nữa báo cáo lại các kiến nghị giám sát của lần trước nhằm khắc phục những sai phạm trong ODA. Những kiến nghị rất sát thực này đến nay vẫn chưa được tiếp thu đầy đủ.

"Đây chính là nguyên nhân không nhỏ góp phần làm cho những bất cập, sai phạm trong dùng ODA chậm được khắc phục, góp phần đẩy nợ công lên sát ngưỡng mất an toàn", bà Nga nói.

Trao đổi thêm về phần phát biểu của mình bên hàng lang Quốc hội sáng 30/10, bà Nga cho rằng nhiều người, nhiều địa phương cứ nghĩ ODA là nguồn tiền cho không nên càng thu hút được nhiều càng tốt. Cũng với tâm lý đó sử dụng không hiệu quả và cuối cùng là nợ công phải gánh.

"Quốc hội không thể đứng ngoài cuộc!", bà Nga một lần nữa nhấn mạnh.

Đó là còn chưa kể việc lạm dụng ODA để lại nhiều hệ lụy nhưng chưa được nhận thức đúng.

Quốc tế đã chỉ ra 3 điểm cơ bản khiến nước tiếp nhận ODA phải lưu ý đó là nước tài trợ tạo ra yêu cầu và một nhu cầu viện trợ giả tạo, ví dụ như tích cực vận động tư vấn cho nước nhận một số dự án không cần thiết.

Cùng với đó là những điều kiện đảm bảo lợi nhuận cho các công ty tham gia tư vấn thiết kế trong các dự án của các nước tài trợ mặc dù các nước nhận tài trợ hoàn toàn có thể chủ động.

"Các dự án ODA còn được cho là xuất khẩu ô nhiễm môi trường sang nước nhận và dự án này còn được gọi là sát thủ kinh tế", bà Nga diễn giải.

Chính vì vậy bà Nga kiến nghị Quốc hội tiến hành giám sát ODA, chỉ ra những khiếm khuyết trong chính sách, những nhóm lợi ích liên quan đến ở cả trong nước và nước tài trợ phân tích những mặt lợi và bất lợi của ODA.

"Bất cứ quốc gia nào, nếu phụ thuộc lâu dài vào ODA thì đó là thất bại của chiến lược phát triển. Do đó cần phải hướng tới việc sử dụng chọn lọc có hạn chế và hướng đến chấm dứt ODA trong tương lai gần", bà Nga nói.

Trước mắt bà kiến nghị  Quốc hội giám sát tối cao và ban hành Luật để chống thất thoát lãng phí nguồn vốn ODA.

Đại biểu Nguyễn Văn Tiên (Phó Chủ nhiệm Uỷ ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội):

Đề nghị không vay ODA để chi thường xuyên

Có những hội thảo tổ chức ở khách sạn 5 sao, một cái báo cáo bình thường trong nước chỉ chi trả khoảng 2,5 triệu đồng thì trong dự án có vốn ODA được chi trả tới 50-60 triệu đồng dù chất lượng không khác nhau.

Sở dĩ có mức chi trả khác nhau như vậy là bắt nguồn từ việc vay vốn ODA để chi thường xuyên, trong đó có việc chi cho các dự án trong lĩnh vực chi thường xuyên ở các bộ ngành và địa phương, chi cho các hội thảo…

Có những khoản vay ODA lên đến cả trăm triệu USD cho chi thường xuyên, và các khoản vay đó tích tụ lại đã góp phần làm gia tăng nợ công.

Do đó đề nghị không vay ODA để chi thường xuyên, các dự án vay ODA phải có ý kiến của cơ quan Quốc hội trước khi sử dụng.

Bích Ngọc

Thứ Năm, 30/10/2014 14:09

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện