Người siêu giàu VN tăng nhanh: Cũng có chút hãnh diện

(Tin tức thời sự) - "Số lượng người siêu giàu của VN hiện nay đang tăng “quá nhanh”, đó là điều vừa đáng mừng nhưng vừa đáng để suy nghĩ".

Đó là nhận định của GS.TS Đặng Đình Đào - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Phát triển, Đại học KTQD Hà Nội với Đất Việt.

Băn khoăn cho sự “phân hóa” giàu nghèo

PV:- Vừa qua, Báo cáo của Knight Frank dự đoán trong 10 năm tới, VN là quốc gia có tốc độ tăng người siêu giàu nhanh nhất thế giới với 159%, từ 116 lên 300 người. Ông có bất ngờ trước thông tin này hay không? Theo ông, việc tăng nhanh số người siêu giàu có khiến VN được bạn bè quốc tế biết đến và nể phục hay không? Vì sao?

GS Đặng Đình Đào: - Nếu thực sự số lượng người siêu giàu của VN hiện nay đang tăng “quá nhanh”, đó là điều vừa đáng mừng nhưng vừa đáng để suy nghĩ! Hơn nữa, phải xem lại những người siêu giàu này là những đối tượng nào, đi lên từ lĩnh vực kinh doanh nào, BĐS hay do thừa kế?

Ở nước ta tất cả đều không có thông tin rõ ràng. Nếu như đi lên hoàn toàn từ lĩnh vực kinh doanh, thực sự từ tài năng phát triển, tích lũy tài sản trở thành tỷ phú, thì là điều đáng mừng và nể phục. Nhưng ở Việt Nam thì lại có nhiều điểm không rõ ràng, giàu lên “quá nhanh” trong điều kiện hiện nay, có thể là vừa mừng, vừa băn khoăn cho sự “phân hóa” giàu nghèo, phân tầng xã hội.

Người siêu giàu VN tăng nhanh: "Tín hiệu xấu, đáng lo"...?

Nhưng đầu tiên, chúng ta cứ nên vui mừng khi đất nước có nhiều tỷ phú, có nghĩa cơ chế chính sách thông thoáng, nhiều người làm giàu có thể tiếp tục giàu lên. Nếu giàu có bằng cách đi lên từ hoạt động kinh doanh theo đúng quy tắc thị trường là điều quá tốt, nhưng nếu phất lên nhờ các “dự án” BĐS, làm ăn theo “kiểu chụp giựt”, không rõ ràng minh bạch thì là điều không thể đồng tình, không thể vui được!

Tuy nhiên, người ta thường biết đến đất nước Việt Nam khi chúng ta có nền kinh tế thực sự khởi sắc, phát triển ấn tượng, an sinh xã hội được bảo đảm chứ không phải chỉ từ tên tuổi của một vài tỷ phú nào đó. Dù biết rằng, những điều đó, cũng giúp Việt Nam có vị thế trong khu vực, người dân cũng được hãnh diện.

PV:- Trong khi đó, cũng theo một báo cáo mới đây, các chuyên gia cho rằng, sự chênh lệch giàu nghèo sẽ ngày càng rõ rệt. Nhiều người giàu hơn trong khi chênh lệch giàu nghèo càng tăng lên, điều này thể hiện điều gì, thưa ông? Đây là tín hiệu đáng mừng hay là đáng lo và vì sao?

GS Đặng Đình Đào: - Rõ ràng là trong cơ chế thị trường, cái gì cũng vận hành và phân phối theo giá cả thị trường thì sự phân hóa giàu nghèo cũng là tất yếu.

Muốn hạn chế sự phân hóa này cần phải có bàn tay, chính sách của nhà nước. Chủ trương, chính sách xóa đói giảm nghèo của nhà nước chính là để hạn chế những mặt trái đó của nền kinh tế thị trường.

Còn bản thân thị trường thì luôn vận hành theo quy luật vốn có của nó, luôn có sự phân hóa, cùng với những mặt tích cực của nền kinh tế thị trường là năng suất, chất lượng và hiệu quả trong sản xuất kinh doanh mà chúng ta thường coi đó là thành tựu của nhân loại thì nhiều mặt trái của kinh tế thị trường cần phải được khắc phục như phân hóa giàu nghèo, xu hướng chạy theo tiền, chạy theo lợi nhuận mà theo như các nhà kinh tế học phương tây cảnh báo: Nó trở thành “bệnh hoạn xã hội”…

Vấn đề quan trọng ở đây là hệ thống luật pháp của nhà nước để điều tiết thị trường, vấn đề an sinh xã hội, các chính sách và biện pháp của Chính phủ để khắc phục những hạn chế trên.

Việt Nam hiện nay, vấn đề an sinh xã hội chúng ta đã làm được rất nhiều nhưng còn nhiều vấn đề, nhất là người dân ở vùng nông thôn, vùng sâu, vùng xa, kinh tế còn nhiều khó khăn, số người siêu giàu “tăng nhanh” cũng là điều đáng quan tâm, bởi vì khi đã chuyển sang kinh tế thị trường, mọi hoạt động mua bán đều theo giá cả thị trường và chính giá cả thị trường là động lực để vươn lên làm giàu, xu hướng đó là xu hướng tất yếu của thị trường.

Người siêu giàu tăng nhanh băn khoăn về phân tầng xã hội
Người siêu giàu tăng nhanh băn khoăn về phân tầng xã hội

Nhưng điều đáng bàn là giá cả thị trường ở nước ta hiện nay, nhất là đối với rất nhiều dịch vụ, vật tư hàng hóa quan trọng lại chưa được hình thành đúng với nghĩa của nó, thậm chí bị “méo mó”, tạo lỗ hổng cho nhiều người làm giàu.

Và tại thời điểm này, Việt Nam xuất hiện nhiều người siêu giàu đúng là vừa mừng, vừa lo, đặc biệt khi thu nhập cả nước còn thấp, mức trung bình là 1900 USD/người/năm.

“Nhờ” từ cơ chế, chính sách?

PV:- Đặc biệt, nhiều chuyên gia khẳng định, Việt Nam đã cơ bản khai thác xong tài nguyên thiên nhiên. Trong khi đó, nền kinh tế của Việt Nam vẫn chưa có nhiều dấu hiệu phục hồi. Vậy thì sự gia tăng số người giàu trong thời điểm này phải được lý giải ra sao? Một số vô cùng ít người giàu lên, trong khi đời sống nói chung không được cải thiện, điều này biểu hiện điều gì?

GS Đặng Đình Đào: - Việc gia tăng “quá nhanh” một bộ phận người siêu giàu không theo đúng quy tắc thị trường mà là “nhờ” từ cơ chế, chính sách và đi lên từ kinh tế tài nguyên là điều đáng quan tâm.

Hiện nay, chúng ta đang trong quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng kinh tế từ kinh tế tài nguyên sang phát triển kinh tế theo chiều sâu và để sản phẩm có hàm lượng khoa học công nghệ cao, giá trị gia tăng lớn, đòi hỏi phải phát triển mạnh ứng dựng  khoa học và công nghệ ở các ngành, các doanh nghiệp, đồng thời phải nâng cao mức ủng hộ của chính quyền các cấp đối với khoa học và công nghệ.

Nhưng thực tế ở nước ta làm chưa được nhiều, nhu cầu về khoa học công nghệ  ở các doanh nghiệp còn rất thấp, vẫn tư tưởng dựa vào kinh tế tài nguyên để làm giàu… Đấy là lý do các nhà tỷ phú Việt Nam hiện nay đi lên chủ yếu từ kinh tế tài nguyên, chỉ còn một số ít đi lên bằng trí tuệ, tài năng thực sự, từ khoa học và công nghệ trong bối cảnh cạnh tranh ngày một ngay ngắt trên thị trường.

Người siêu giàu tăng nhanh: Không ai nể Việt Nam chuyện đó?

Quay lại chính sách an sinh xã hội, chính sách điều tiết thị trường của chúng ta hiện nay vẫn còn hạn chế, nhiều chính sách khó đi vào cuộc sống. Mặc dù đổi mới gần 30 năm, thành tựu đổi mới là rất lớn nhưng những người làm công ăn lương, người nông dân còn rất vất vả, thành tựu mà người nông dân được hưởng lợi từ thành quả của quá trình đổi mới còn ít.

PV:-Giàu có, sung túc là tốt nhưng giàu quá nhanh và không tương đồng với những đóng góp cho nền kinh tế, cho xã hội, giàu có không minh bạch hợp pháp... là điều đáng ngại. Quan điểm của ông ra sao?

GS Đặng Đình Đào: - Tôi đồng tình với các quan điểm trên và cho rằng sự giàu lên theo cách này đúng là điều đáng lo ngại … Nếu như giàu có từ hoạt động kinh doanh theo đúng quy tắc của thị trường và bằng trí tuệ, tài năng thực sự thì cần được khuyến khích nhiều hơn ở Việt Nam.

Còn nếu làm ăn không theo đúng quy tắc của thị trường mà chỉ bằng cách “chụp giựt”, gian lận thương mại … thì rõ ràng không lâu dài, bền vững và khi nền kinh tế vận hành theo đúng quy luật khách quan của nó thì không có sân chơi cho những người này.

PV:- Có ý kiến cho rằng, sự giàu lên quá nhanh một cách không minh bạch sẽ tạo ra tâm lý chạy đua làm giàu bằng mọi giá. Ông có đồng tình với ý kiến này hay không? Xã hội Việt Nam đã gánh chịu những hậu quả của tâm lý này chưa, xin ông phân tích cụ thể?

GS Đặng Đình Đào: - Đúng là nếu giàu lên bằng cách đó thì rõ ràng là điều đáng báo động! Còn nói về sự tồn tại tâm lý đua nhau vươn lên làm giàu là một xu hướng tốt. Bản thân nền kinh tế thị trường luôn có hai mặt của nó: Một là: Hoạt động thị trường cho phép giải quyết được bài toán năng suất, chất lượng và hiệu quả trong sản xuất kinh doanh, tạo cơ hội cho mọi người vươn lên làm giàu.

Hai là: vì hàng hóa đều được phân phối theo giá cả thị trường, tiền tệ hóa các mối quan hệ kinh tế nên tạo ra xu hướng chạy theo tiền, chạy theo lợi nhuận, trở thành “bệnh hoạn xã hội” mà các nhà kinh tế học phương tây đã từng cảnh báo trước đó; Tạo cơ hội cho mọi người vươn lên làm giàu nhưng đồng thời làm thay đổi các mối quan hệ cộng đồng, quan hệ gia đình, quan hệ anh em, do đó thường nảy sinh xu hướng tiêu dùng thứ năm là một tất yếu của kinh tế thị trường (để dành, tích lũy về già).

Vì vậy, xu hướng chạy theo làm giàu rõ ràng là phải được điều chỉnh bằng hệ thống pháp luật của Nhà nước. Tất cả chúng ta đều theo tiếng gọi của giá cả thị trường, không ai không muốn làm giàu nhưng phải làm giàu theo đúng quy tắc của thị trường và phải trong khuôn khổ luật pháp của nhà nước.

Hiện nay chúng ta cũng đang bị ảnh hưởng bởi tâm lý này và chịu tác động tiêu cực của nền kinh tế thị trường, đã có không ít trường hợp con cái “thả” bố mẹ ra ngoài đường, hay vào viện dưỡng lão giữa đêm lạnh vì tiền thừa kế…

PV:- Xin cảm ơn ông đã chia sẻ với Đất Việt!

  • Thanh Huyền

Thứ Sáu, 20/03/2015 07:26

Sự Kiện