" /> " />

Nỗi buồn vốn vay Trung Quốc: Đừng đổ lỗi...

(Tin tức thời sự) - "Việc đổ lỗi cho nguồn vốn Trung Quốc đôi khi chỉ là một cái cớ biện minh cho những yếu kém, lợi ích nhóm" - TS Bùi Trinh

Liên quan tới phần kiến nghị của cử tri về việc dùng vốn Trung Quốc phải sử dụng nhà thầu yếu kém của nước này, Bộ KHĐT cho rằng, chúng ta dùng vốn Trung Quốc phải chấp nhận nhà thầu Trung Quốc. Nêu quan điểm cá nhân, chuyên gia kinh tế, TS Bùi Trinh nói trên tờ Dân trí rằng: "nguồn vốn nước nào không quan trọng bằng hiệu quả". Ông nhấn mạnh, việc đổ lỗi cho nguồn vốn Trung Quốc đôi khi chỉ là một cái cớ biện minh cho những yếu kém, lợi ích nhóm đang xảy ra.

Noi buon von vay Trung Quoc: Dung do loi...
Dự án đường sắt Cát Linh - Hà Đông sử dụng nguồn vốn vay Trung Quốc. Ảnh: Dân trí

Cụ thể, TS Bùi Trinh phân tích, Việt Nam là một nước đang phát triển, nên việc cần vốn để xây dựng hạ tầng, do chi thường xuyên để nuôi bộ máy quá lớn (trên dưới 70%) và trả nợ (lãi và gốc) nên muốn phát triển hạ tầng cơ sở nhu cầu về vốn là lớn.

Nhưng về nguyên tắc, nhà nước vay và người dân sẽ phải trả thông qua việc đóng thuế. Vì thế, yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn vốn vay ODA là rất cần thiết.

Tuy nhiên, vị chuyên gia tỏ ra khó hiểu, vì cơ quan quản lý nhà nước là đơn vị đại diện vay vốn nhưng lại không giám sát được hiệu quả trong việc sử dụng vốn vay. Đây là một kẽ hở lớn.

Điều vị chuyên gia lo ngại chính là hệ quả từ nguồn vốn vay kém hiệu quả, tình trạng đội vốn, chậm tiến độ kéo dài, nợ nần tăng cao thì không ai khác đối tượng phải gánh chịu chính là người dân. Vì thế, ông cho rằng, việc xử lý người có thẩm quyền gây nên chuyện này là rất đương nhiên.

Một điều may

Trước đó, trong báo cáo Định hướng thu hút, quản lý và sử dụng vốn viện trợ không hoàn lại (ODA) và vốn vay ưu đãi giai đoạn 2018-2020, tầm nhìn 2025, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KHĐT) cho rằng, trong thời gian tới đối với việc vay nguồn tín dụng ưu đãi của Trung Quốc cần được xem xét, cân nhắc.

Khuyến nghị của Bộ KHĐT xuất phát từ thực trạng nguồn vốn ODA Trung Quốc mà Bộ này đã chỉ ra, đó là các khoản vay kém ưu đãi, lãi suất cao hơn so với các nhà tài trợ khác.

Đặc biệt, đây là các khoản vay có điều kiện, thường là chỉ định thầu cho các doanh nghiệp Trung Quốc. Một số dự án sử dụng vốn vay, nhà thầu, thiết bị Trung Quốc thường xuyên chậm tiến độ, không bảo đảm chất lượng, tăng tổng mức đầu tư…

Phân tích trên Đất Việt, chuyên gia kinh tế - PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) nhận định, những cảnh báo trên có phần muộn nhưng cũng là một điều may.

"Khuyến nghị này đáng ra phải có từ lâu, nhưng ít ra nó cho thấy đã chính thức có cơ quan quản lý nhà nước lưu ý về việc phải cẩn trọng khi vay vốn ODA từ phía Trung Quốc. Điều đó rất quan trọng, bởi từ đây Việt Nam sẽ giảm thiểu những khoản vay dễ dãi, dễ dàng bị kéo dài tiến độ, đội vốn, không hiệu quả cho nền kinh tế như trước đây", vị chuyên gia nhận xét.

Cân nhắc vốn ODA Trung Quốc: Một điều may

Đánh giá về vốn vay ODA và vốn vay ưu đãi từ Trung Quốc, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh cho biết, vốn vay ODA Trung Quốc không hề rẻ hơn so với ODA của các nước, thậm chí nó còn đắt và nhiều vấn đề tệ hơn mà những bài học nhãn tiền như dự án đường sắt trên cao Cát Linh-Hà Đông, 1/3 dự án trong số 12 dự án yếu kém của ngành công thương là ví dụ điển hình.

Rất nhiều dự án sử dụng vốn vay Trung Quốc bị đội vốn, ít thì tăng 30-40%, nhiều thì gấp đôi, sử dụng công nghệ lạc hậu, bị chậm tiến độ, nếu có hoàn thành để đi vào sản xuất thì bị lỗ.

Các các khoản vay ODA nói chung, không riêng gì ODA Trung Quốc, đều có các khoản phí cam kết, phí quản lý... nhưng đối với vốn vay của Trung Quốc, đi kèm với nguồn vốn ưu đãi thường là các điều kiện kèm theo như: dự án phải do doanh nghiệp Trung Quốc thực hiện, sử dụng lao động Trung Quốc, phải mua máy móc, thiết bị Trung Quốc dù công nghệ của chúng không hề cao so với thế giới... Những điều kiện đi kèm này dẫn tới nhiều hệ lụy.

Khẳng định rằng Việt Nam không mấy mong muốn loại ODA như thế này nhưng hầu hết các nhà thầu Trung Quốc vẫn trúng thầu, vị PGS cho rằng, nguyên nhân ngoài điều kiện vay dễ dãi, thì đằng sau nó có thể còn có hoạt động lại quả, tham nhũng vốn...

"Những điều đó đang tạo cơ hội cho việc sử dụng vốn ODA không hiệu quả, tạo kẽ hở cho tham nhũng và sử dụng bừa bãi vốn ODA ở các quốc gia.

Như vậy, vốn vay ODA có sự kết hợp nhiều thứ: sự dễ dãi về thủ tục, giấy tờ lẫn việc sẵn sàng chấp nhận các yêu cầu vay vốn nhưng sau đó có thể vốn vay tăng lên, có lại quả khi vay...

Bên cạnh đó, nhiều người Việt Nam có quan hệ với phía Trung Quốc tương đối chặt chẽ, nên họ sẵn sàng tin tưởng vay, nhận tài trợ từ một số tổ chức, cơ quan phía Trung Quốc. Các dự án của Việt Nam vay vốn ODA, vốn ưu đãi của Trung Quốc vì thế rất nhiều", ông Thịnh phân tích.

Thái An (tổng hợp)

Thứ Sáu, 23/11/2018 11:07

Sự Kiện