Cách mạng 4.0 và vai trò kết nối vùng

(Diễn đàn trí thức) - Hội nhập kinh tế quốc tế và cơ hội mà cách mạng công nghiệp 4.0 sẽ tạo điều kiện để thúc đẩy chuỗi giá trị tiếp cận ngày càng hiệu quả hơn

Cách mạng 4.0 và tính kết nối vùng

TS. Hoàng Ngọc Phong - Hội Khoa học kinh tế Việt Nam cho rằng, trong bối cảnh toàn cầu hóa và tác động trực tiếp cuộc cách mạng 4.0 hiện nay, liên kết phát triển kinh tế là một trong những nhân tố quan trọng hàng đầu tạo nên sự thành công đối với các quốc gia, địa phương và doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với Vùng Đồng bằng Sông Hồng (ĐBSH), việc tổ chức liên kết kinh tế phát triển của 11 tỉnh/thành là một trong những vấn đề quan trọng trong định hướng phát triển KT-XH vùng theo định hướng chiến lược phát triển bền vững.

Cach mang 4.0 va vai tro ket noi vung
Cách mạng 4.0 và xu hướng phát triển kinh tế mới. Ảnh minh họa

Theo TS Hoàng Ngọc Phong, ĐBSH được nhận định sẽ giữ vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình phát triển của đất nước. Với địa giới gồm 11 tỉnh và thành phố, ĐBSH được đánh giá có thực lực và trình độ phát triển kinh tế khá hơn so với nhiều vùng trong cả nước.

Đây cũng là khu vực có đóng góp tăng trưởng lớn, ổn định cho cả nước, khoảng 24,0% trong giai đoạn 2011-2017 và tăng trưởng công nghiệp và ngành dịch vụ đạt tốc độ cao đã tạo ra một cơ cấu GDP khá hiện đại cho vùng ĐBSH, trong đó ngành dịch vụ chiếm tỷ trọng lớn nhất, hơn 46,5%.

Thu ngân sách của vùng ĐBSH cũng chiếm tới 34,2% tổng thu ngân sách trên địa bàn của cả nước, và là vùng có 5 trong số 11 tỉnh, thành phố của cả nước.

Ngoài ra, đây cũng là vùng có lợi thế lớn về lực lượng lao động, với khoảng 12,1 triệu lao động đang làm việc trong vùng và 85% số này ở trong độ tuổi 15-44. ĐBSH cũng là khu vực có lực lượng lao động qua đào tạo khá cao, năm 2017 là 27,5%.(cả nước là 26,5%).

Hiện khu vực này tập trung tới 26-27% cán bộ có trình độ cao đẳng và đại học, 72% cán bộ có trình độ trên đại học của cả nước. Tổng số lao động kỹ thuật của vùng là khoảng 2 triệu người, chiếm 22,8% lao động kỹ thuật của cả nước. Đặc biệt, vùng thủ đô Hà Nội là nơi tập trung nguồn nhân lực khoa học - công nghệ được đào tạo có bằng cấp cao. Tại đây, có mạng lưới gần 600 cơ quan khoa học và công nghệ kể cả của Trung ương và các địa phương của cả nước, có trên 1.200 cơ quan khoa học và công nghệ (Viện, Trung tâm, Liên hiệp khoa học sản xuất…). Ngoài ra, vùng Thủ đô Hà Nội còn có bao gồm 63 trường đại học trong tổng số 230 trường đại học của cả nước (chiếm 30%).

Ngoài những thuận lợi về điều kiện phát triển kinh tế, xã hội, du lịch, ĐBSH cũng được đánh giá là vùng có tiềm năng lớn về khoáng sản, phát triển nông nghiệp, cũng là địa bàn tập trung nhiều ngành công nghiệp của đất nước và có cơ cấu công nghiệp tương đối phát triển so với các vùng khác. ĐBSH còn có lợi thế lớn về vị trí địa lý, giao thông vận tải. Đây là vùng hình thành hai hành lang và một vành đai kinh tế trong quan hệ Việt Nam - Trung Quốc.

Từ những lợi thế trên, TS Hoàng Ngọc Phong cho rằng, việc tăng cường liên kết, hợp tác nội vùng và liên vùng có vai trò rất quan trọng trong quá trình phát triển KT-XH, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế không những trong từng vùng mà còn góp phần thiết thực vào sự chuyển dịch cơ cấu của từng địa phương.

Những hệ lụy

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo vùng ĐBSH cũng đang đứng trước những vấn đề đặt ra cần được quan tâm tháo gỡ trong hoạch định chính sách cũng như chỉ đạo phát triển kinh tế -xã hội vùng.

Cụ thể về những vướng mắc trong khái niệm và cách phân vùng kinh tế còn chưa thống nhất, trùng lắp...

Nói là vùng kinh tế nhưng trong đó có vùng ĐBSH không phải là 1 đơn vị hành chính – kinh tế. Theo Luật ngân sách hiện hành và các qui định về lập kế hoạch ngân sách hàng năm, vùng không phải là cấp ngân sách; việc đầu tư cho vùng phụ thuộc vào sự đầu tư của Trung ương và các tỉnh, thành (chủ yếu là để phát triển địa phương, qua đó đóng góp cho vùng). Vì thế, vùng ĐBSH cũng như các vùng khác trong cả nước không thể nào thực thi một cách “chủ động” các chương trình, kế hoạch, dự án đầu tư phát triển vùng.

Vùng ĐBSH cũng chưa thực hiện tốt vai trò là một đầu tàu kinh tế, liên kết phát triển giữa các địa phương trong vùng và với các địa phương khác của miền Bắc còn khá lỏng lẻo. Một số lĩnh vực vẫn phát triển theo hướng mạnh ai nấy làm, phát triển kiểu đơn lẻ, độc lập, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch.

TS Hoàng Ngọc Phong cho biết, sự thiếu liên kết thể hiện rõ nét trong lĩnh vực đầu tư và thực hiện quy hoạch phát triển các ngành. Hiện nay, giai đoạn 2011-2016 với khoảng hơn 800 doanh nghiệp của Hà Nội với số vốn đăng ký 40.000 tỷ đồng, đang đầu tư tại các tỉnh trong ĐBSH, giải quyết việc làm cho 120.000 lao động. Song, kết quả đạt được này là khá nhỏ bởi số doanh nghiệp này hiện chỉ chiếm 1,6% số doanh nghiệp và 3,1% vốn đầu tư của các doanh nghiệp Hà Nội. Như vậy, tác động lan tỏa từ thủ đô Hà Nội – cực tăng trưởng của vùng ĐBSH đến các địa phương khác trong nội vùng là còn thấp.

Thứ Tư, 17/10/2018 14:00

Đọc nhiều nhất
Sự Kiện