Điều hành giá điện: Việt Nam nên học Trung Quốc

(Diễn đàn trí thức) - Mô hình "hộ mua điện duy nhất kèm theo việc giữ quyền điều tiết giá điện của Chính phủ" đã thành công ở TQ và sẽ hiệu quả ở Việt Nam.

TS Ngô Tuấn Kiệt - Viện Khoa học năng lượng kiến nghị về cải cách thị trường điện Việt Nam. Báo Đất Việt xin đăng tải nguyên văn bải phân tích của ông.

Nước ta đang trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa với mục tiêu đến năm 2020 cơ bản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại. Việc đảm bảo cung cấp đầy đủ với giá cả hợp lý năng lượng cho phát triển kinh tế xã hội có vai trò đặc biệt quan trọng.

Dieu hanh gia dien: Viet Nam nen hoc Trung Quoc
Bao giờ người dân được hưởng giá điện thấp?

Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2050 đã chỉ rõ: ”Phát triển năng lượng phải gắn liền với chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước và đảm bảo đi trước một bước với tốc độ cao, bền vững, đồng bộ, đi đôi với đa dạng hóa các nguồn năng lượng và công nghệ tiết kiệm năng lượng. Phát triển năng lượng quốc gia phù hợp với xu hướng hội nhập quốc tế… Từng bước hình thành thị trường năng lượng, đa dạng hóa sở hữu và phương thức kinh doanh, hướng tới thỏa mãn tốt nhất lợi ích người tiêu dùng”.

Hệ thống điện là một phân ngành chủ yếu trong hệ thống năng lượng quốc gia. Đặc thù của ngành điện khác hoàn toàn với các ngành sản xuất hàng hóa khác là quá trình sản xuất và tiêu thụ đều xảy ra đồng thời cùng một lúc, không thể có ách tắc trong khâu lưu thông, phân phối.

Vì vậy, người sản xuất và người tiêu thụ điện đều có trách nhiệm bảo đảm độ tin cậy cung cấp điện (ĐTCCCĐ) nhằm sử dụng một cách có hiệu quả công suất thiết bị của chính mình và của cả ngành điện. Mục tiêu của quan hệ hợp tác giữa người sản xuất và tiêu dùng điện cần hướng tới là với cùng một công suất thiết bị người sản xuất có thể sản xuất được nhiều điện năng hơn và phục vụ được nhiều hộ sử dụng điện hơn ở những thời điểm khác nhau.

Kết quả đạt được là người tiêu thụ điện sẽ có chi phí dùng điện thấp tương ứng và người sản xuất điện sẽ có chi phí đầu tư và sản xuất điện hợp lý. Những vấn đề trên sẽ được thực hiện một cách có hiệu quả trong cuộc sống nếu thiết lập được cơ chế điều hành và tổ chức hợp lý không những đối với người tiêu thụ điện mà còn cho người sản xuất điện. Điều này cũng chính là mục tiêu cơ bản cần tuân thủ trong quá trình cải cách thị trường điện ở nước ta hiện nay.

Cải cách thế nào?

Cải cách thị trường điện ở Việt Nam: Tình trạng thiếu điện nghiêm trọng tại Việt Nam trong những năm gần đây và nhằm thu hút mọi thành phần kinh tế trong nước và đối tác nước ngoài tham gia phát triển điện lực, bảo đảm tăng trưởng kinh tế bền vững và an ninh năng lượng quốc gia, Chính phủ Việt Nam đã chỉ đạo cải cách mạnh mẽ thị trường điện, với các trọng tâm là: (1) Cải cách cơ chế xác định giá cả trên thị trường điện. (2) Mở cửa hơn nữa thị trường điện để giới đầu tư tư nhân và quốc tế tham gia cả vào hoạt động sản xuất và bán điện. (3) Nâng cao hiệu quả đầu tư, sản xuất và cung ứng điện thông qua việc tạo cơ chế và môi trường cạnh tranh bình đẳng trong lĩnh vực năng lượng nói chung và điện nói riêng.

Lộ trình cải cách thị trường điện Việt Nam do Bộ Công Thương đề xuất gồm 4 giai đoạn: Đến năm 2010, cho phép các nhà đầu tư nước ngoài và tư nhân (IPP) tham gia sản xuất điện để bán điện cho EVN; 2010 - 2014, tự do hoá một phần thị trường bán buôn điện; 2014 - 2022, tự do hoá hoàn toàn thị trường bán buôn và sau 2022 tự do hoá cả thị trường bán lẻ điện. Cũng như nhiều quốc gia đang phát triển, Việt Nam thời gian qua đã sử dụng tư vấn nước ngoài trong việc xây dựng chiến lược tổng thể cải cách thị trường điện Việt Nam.

Xin tổng hợp một số tài liệu có liên quan đến thành tựu và thất bại của các nước đã cải cách thị trường điện thế giới để từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm cần thiết.

Về mô hình thị trường điện: Ở các nước kinh tế thị trường không thể tách khỏi việc tổ chức thị trường trong ngành điện. Các nước Tây Âu, Mỹ và một số khác trong thế kỷ XX đã hình thành hệ độc quyền điều tiết tự nhiên, cho phép đảm bảo sự phát triển nhanh và thành công ngành điện. Cuối thế kỷ XX nhiều quốc gia đã bắt đầu việc cải cách những tổ chức độc quyền này và xuất hiện nhiều dạng mô hình thị trường. Mặc dù rất đa dạng, song đã thừa nhận phân chia thành 4 mô hình cơ bản tổ chức thị trường điện [1-3]:

Thứ Ba, 08/09/2015 13:23

Đọc nhiều nhất
Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện