Năng lực cạnh tranh Việt Nam:40/113 tiêu chí tụt hậu, yếu kém

(Diễn đàn trí thức) - Trong số 113 tiêu chí có đến 40 tiêu chí tụt hậu hoặc nằm trong phạm vị 1/3 nước yếu kém nhất thế giới.

LTS: PGS.TSKH Nguyễn Quang Thái cho biết, trong các nghiên cứu trước đây thường chủ yếu nêu thành tích cải thiện chỉ tiêu GCI toàn cầu của Việt nam mà hầu như không phân tích sâu đâu là những yếu kém cần khắc phục bằng những dẫn chứng cụ thể, nhất là những chỉ tiêu bị tụt lùi và ở mức thấp trong Nhóm 1/3 các nền kinh tế kém nhất toàn cầu. Do đó, PGS đã có bài viết tập trung phân tích Nhóm khoảng 40 chỉ tiêu cụ thể trong số 113 chỉ tiêu GCI để đề xuất kiến nghị tạo đột phá về năng lực cạnh tranh quốc gia của nền kinh tế. Báo Đất Việt xin giới thiệu bài viết chi tiết của vị chuyên gia về vấn đề này.

Nang luc canh tranh Viet Nam:40/113 tieu chi tut hau, yeu kem
PGS.TSKH Nguyễn Quang Thái

I- Mở đầu

Việt Nam nên ứng dụng ngay các chỉ số về năng lực cạnh tranh quốc gia đã được thế giới công nhận, dù đó là cạnh tranh toàn cầu của Diễn đàn kinh tế thế giới WEF hay từng khía cạnh về đổi mới sáng tạo GII của tổ chức Sỡ hữu trí tuệ, về công nghệ thông tin và môi trường kinh doanh của Ngân hàng thế giới WB, về phát triển bền vững, phát triển con người của UNDP... Từ đó, phân tích để tìm ra các con đường nâng cao năng lực cạnh tranh và các giải pháp mang tính đặc thù trong từng khía cạnh.

Xin phân tích một ví dụ. Để có chính sách cụ thể khi sử dụng chỉ số cạnh tranh toàn cầu GCI, cần phân tích sâu về cả 12 trụ cột, về từng chỉ tiêu trong số 113 chỉ tiêu để thấy nhưng chỉ tiêu nào đang cải thiện rõ và nhất là những chỉ tiêu nào tuy có cải thiện nhưng vẫn kém, xếp trong số 1/3 các nền kinh tế kém nhất thế giới và nhất là các chỉ tiêu không những chưa cải thiện nhiều mà còn có xu hướng tụt lùi trong 5 năm gần đây. Đó chính là con đường để không ngừng cải thiện năng lực cạnh tranh của quốc gia.

Trong số 113 tiêu chí có đến 40 tiêu chí tụt hậu hoặc nằm trong phạm vị 1/3 nước yếu kém nhất thế giới. Do đó, có thể đưa ra kiến nghị tương ứng để cải thiện, tạo đột phá trong tăng cường năng lực cạnh tranh quốc gia trong so sánh quốc tế.

Như vậy, quan điểm của người viết bài nghiên cứu này cho rằng, Việt Nam không nên “sáng tác” bộ chỉ tiêu cạnh tranh riêng của nước mình, mà cần dùng bộ chỉ tiêu được thế giới hay phần lớn các nước sử dụng như của UNDP, WB, WEF… Vấn đề là sử dụng các chỉ tiêu chung này, cần tiến hành phân tích không chỉ từng năm mà so sánh sự tiến bộ và tụt hậu sau từng giai đoạn 5 năm chẳng hạn, để tìm ra những chỉ tiêu nào cần tập trung cải thiện trong 5 năm tới.

II- Năng lực cạnh tranh trong điều kiện hội nhập

2.1. Nhận xét chung

Trong điều kiện chuyển sang thể chế kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, cạnh tranh giữa các nền kinh tế ngày càng trở nên gay gắt. Tính chất phức tạp và gay gắt ngày càng lớn do tác động của KHCN, của Công nghiệp 4.0 làm cho NSLĐ thêm cách biệt và gần đây là sự cạnh tranh của các nước lớn, nhất là chiến tranh thương mại và tài chính Mỹ-Trung đang đi đến hồi căng thẳng. Tình hình này làm cho cạnh tranh toàn cầu thêm gay gắt, phức tạp. Trong điều kiện đó, các nền kinh tế không lớn như Việt Nam đang cần có những chiến lược và chính sách uyển chuyển hơn, tạo ra các điểm nhấn, đột phá để thúc đẩy các chỉ tiêu đang có xu hướng tiến bộ, đồng thời cải thiện các chỉ tiêu còn kém và tụt lùi, tạo đà tiếp tục vươn lên từ những nỗ lực mang tính khả thi và có cơ hội thu kết quả sớm .

Trong các chỉ tiêu cạnh tranh toàn cầu, Báo cáo GCR gần đây 2017/2018 của Diễn đàn kinh tế thế giới cho thấy trong khi thứ hạng cạnh tranh của nước ta tăng 5 bậc so với năm trước và tăng 20 bậc sau 5 năm (GCI năm 2012/2013) thì cùng với một số tiêu chí tăng hạng tốt, còn có một số chỉ tiêu không những thấp, rất thấp hoặc/và còn tụt hạng. Điều này chính là điểm yếu kém cần khắc phục để nâng cao thứ hạng cạnh tranh chung. Từ đó có thể tìm ra các lĩnh vực và tiêu chí cần tập trung chỉ đạo để cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia.

2.2. Cạnh tranh toàn cầu 5 năm gần đây

Khi xem xét 12 trụ cột của chỉ tiêu GCI (bảng 1) thì đã thấy có 2 trụ cột, liên quan đến trụ cột về dịch vụ y tế, giáo dục sơ cấp và thị trường lao động đã bị tụt lùi sau 5 năm. Qua bảng 1, có thể thấy trong khi năng lực cạnh tranh tổng thể tăng 20 bậc, nhưng trong 12 trụ cột của năng lực cạnh tranh toàn cầu của nước ta, có 2 trụ cột yếu kém đều liên quan đến phát triển xã hội là y tế, giáo dục và hiệu quả thị trường lao động. Đi sâu phân tích 113 chỉ tiêu cụ thể (bảng 2), có thể thấy phương hướng cải thiện năng lực cạnh tranh qua các chỉ tiêu yếu kém (năm trong số 1/3 Nhóm nước kém nhất thế giới) và thậm chí bị tụt lùi so với 5 năm trước, đó là:

Đối với trụ cột 1 về thể chế, cần chú ý cải thiện quản trị doanh nghiệp (chỉ tiêu 1.19) là chỉ tiêu bị tụt lùi, trong khi tiếp tục nỗ lực về bảo hộ đầu tư có tiến bộ vượt trội (chỉ tiêu 1.22).

Đối với trụ cột 2 về cơ sở hạ tầng, cần chú ý đến hệ thống hạ tầng cảng hàng không (chỉ tiêu 2.05) và viễn thông (điện thoại bàn 2.09, đó là chưa nói tới chất lượng viễn thông, INTERNET) đang bị tụt lùi sau 5 năm. Đồng thời, phân tích cũng ghi nhận tiến bộ vượt trội về cơ sở hạ tầng nói chung (2.01) và chất lượng hạ tầng cảng biển (2.04) cần phát huy hơn.

Thứ Năm, 25/10/2018 08:00

Đọc nhiều nhất
Sự Kiện