Nhiệt điện Trung Quốc ''ngập'' ĐBSCL: Con voi chui lỗ kim?

(Khoa học) - Các quy định về báo cáo đánh giá tác động môi trường tạo lỗ hổng cho con voi chui lọt, dự án công nghiệp đã "ngập" ĐBSCL, không thể làm ngơ.

Theo Thạc sĩ Nguyễn Hữu Thiện - Chuyên gia độc lập nghiên cứu về sinh thái ĐBSCL, thực trạng tại ĐBSCL là đã và đang có quá nhiều dự án công nghiệp lớn, dọc cửa sông Hậu.

Một trong những nguyên nhân thúc đẩy nhanh quá trình phê duyệt dự án là bản báo cáo đánh giá tác động môi trường (ĐTM). Song có những lỗ hổng rất lớn trong pháp luật về đánh giá tác động môi trường mà các doanh nghiệp và người thực hiện báo cáo đã tìm cách lách luật để trục lợi.

Lợi ích nhóm trong làm báo cáo ĐTM

ThS. Thiện lấy ví dụ: Cả hai nhóm thực hiện ĐTM của Duyên Hải 1 và Duyên Hải 3 đều do đại diện của nhà đầu tư làm lãnh đạo. Cả hai báo cáo ĐTM đều không được bình duyệt độc lập bởi một bên thứ ba.

Hai yếu tố này có thể dẫn đến mâu thuẫn lợi ích và thiên lệch về hướng biện minh cho dự án và đánh giá thấp tầm quan trọng của tác động khách quan.

Nhiet dien Trung Quoc ''ngap'' DBSCL: Con voi chui lo kim?
Nhà máy nhiệt điện Duyên hải 3.

Trong báo cáo đã có những sự biện minh ủng hộ dự án: dẫn Quyết định Số10/2007/QĐ-TTg phê duyệt Quy hoạch phát triển điện quốc gia đến 2015 và tầm nhìn 2025 cho thấy kịch bản phát triển điện quốc gia tăng 20%/ năm; ĐBSCL có nhu cầu điện cao trong khi năng lực đáp ứng nhu cầu điện tại địa phương thấp, ĐBSCL không có tiềm năng thủy điện và mục tiêu của dự án là nhằm đa dạng hóa nguồn điện để cải thiện an ninh năng lượng cho ĐBSCL...

"Như vậy, báo cáo ĐTM cho rằng dự án là phải làm, không cần bàn cãi gì thêm và cũng không cần tìm phương án thay thế. Vì vậy, không ngạc nhiên khi ở cuối báo cáo, báo cáo kiến nghị các cơ quan thẩm quyền sớm phê duyệt dự án để đảm bảo tiến độ", ThS. Thiện nhận định.

Nhìn vào Trung tâm nhiệt điện Duyên Hải- một phức hợp gồm gồm 4 nhà máy điện than lớn với những công trình kèm theo như 3 cảng than và 1 cảng tổng hợp, có thể có tác động tích lũy lớn của tất cả công trình này.

Tuy nhiên, các báo cáo Đánh giá môi trường chiến lược (ĐMC) hoặc Đánh giá tác động tích lũy đối với Quy hoạch chung nhằm giúp cho lãnh đạo quyết định ở tầm chiến lược thì lại không có (?!)

ThS. Thiện cho rằng, không có ĐMC, các dự án có tác động lớn tới môi trường thường được chấp nhận và phê duyệt chỉ dựa trên cơ sở kinh tế.

Bên cạnh đó, việc tham vấn cộng đồng đúng trọng tâm cũng chưa được thực hiện.

"Trong báo cáo ĐTM của Nhiệt điện Duyên hải tính toán rằng vùng tác động là từ 2656 đến 2712 mét đến ống khói (xã Long Khánh, xã Đông Hải, và một phần xã Dân Thành trong mùa khô) nhưng xã Long Khánh không được tham vấn", ThS. Thiện chỉ rõ.

Chưa kể, đối với mỗi bản báo cáo ĐTM, những tiêu chí đánh giá, vấn đề kỹ thuật phải được nêu rõ mà Nhiệt điện Duyên hải chưa nêu tới được như: Không đánh giá hiện trạng thủy sản và không theo dõi tác động; tiếng ồn; chất thải nguy hại từ lò đốt; thiếu kiểm chứng độ chính xác của các mô hình; không điều chỉnh số liệu gió; tác động lên thực vật, rừng ngập mặn, nông nghiệp và thủy sản.

Cạnh đó là đánh giá sơ sài về tác động kinh tế xã hội, thiếu đánh giá về sự đóng góp thêm cho biến đổi khí hậu; thiếu phân tích về phát tán tro bay trong trường hợp gió mạnh.

Theo ông Nguyễn Hữu Thiện, hiện tại, nguồn than là từ phía bắc. Tuy nhiên, đến 2030 theo Quy hoạch điện VII thì Việt Nam sẽ phải nhập than hơn 85 triệu tấn từ các nước, tức là hơn 2 lần lượng than trong nước. Điều này có nghĩa là an ninh năng lượng của Việt Nam sẽ phụ thuộc vào than nhập từ các quốc gia khác.

Song, báo cáo ĐTM không có thảo luận vấn đề này.

Nhiet dien Trung Quoc ''ngap'' DBSCL: Con voi chui lo kim?
Một góc tổ hợp Trung tâm Điện than Duyên Hải, Trà Vinh ở ĐBSCL. Ảnh: SGGP

Phải thay đổi hoàn toàn công cụ để quản lý môi trường

ThS. Nguyễn Hữu Thiện cho rằng, đối với những cụm dự án cỡ lớn (ví dụ Trung tâm Nhiệt điện Trà Vinh, Trung tâm Nhiệt điện Duyên hải) cần thực hiện Đánh giá môi trường chiến lược (ĐCM) và Đánh giá tác động tích lũy để giúp lãnh đạo ra quyết định ở tầm chiến lược.

Nếu đã có ĐMC và Đánh giá tác động tích lũy thì lãnh đạo đã có thể đặt lên bàn cân so sánh những phương án chiến lược, ví dụ về loại năng lượng, vị trí dự án, có xem xét đến tính nhạy cảm về sinh thái, dân sinh, chính trị của các phương án thay thế về vị trí, công nghệ, kích cỡ dự án. Trong khi đó ĐTM chấp nhận dự án, không bàn cãi gì thêm, và tạo ra tình trạng đã rồi.

Ngoài ra, một nhà máy nhỏ, một dự án nhỏ trong một tổ hợp Trung tâm cũng không giúp lãnh đạo nhìn thấy tác động của các dự án trùng nhau trong một phạm vi địa lý rộng lớn và thời gian dài.

Thứ Năm, 22/09/2016 07:26

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện