Đất chiếm 68% tài sản nhà nước: Lỗ hổng thất thoát lớn

(Bất động sản) - Theo TS Phạm Sỹ Liêm, điều nguy hiểm khi cổ phần hóa DNNN là, tài sản đất được định giá thấp hơn giá trị thị trường của nó rất nhiều.

Chênh lệch giữa giá hợp đồng và phần vào ngân sách

Theo báo cáo mới nhất về tình hình quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước của Chính phủ, đất chiếm gần 68% tổng giá trị toàn bộ tài sản Nhà nước với 2.565,79 triệu m2 (tương đương 700.574,99 tỷ đồng). Tuy nhiên, từ hiện tượng hàng loạt cao ốc thi nhau mọc trên đất di dời, cổ phần hóa doanh nghiệp thời gian qua khiến nhiều chuyên gia cho rằng, việc cổ phần hóa doanh nghiệp, chuyển đổi mục đích sử dụng đất có thể gây thất thoát tài sản của Nhà nước nếu thực hiện không minh bạch.

Chia sẻ với lo ngại trên, TS Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, đây chính là điều nguy hiểm nhất trong lúc định giá tài sản khi cổ phần hóa doanh nghiệp.

Dat chiem 68% tai san nha nuoc: Lo hong that thoat lon
Nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước khi cổ phần hóa doanh nghiệp là rất lớn. Ảnh minh họa

"Các cơ quan, doanh nghiệp nhà nước chiếm được khá nhiều đất và đất ấy nằm ở khắp nơi chứ không chỉ ở trong thành phố. Riêng ngành xây dựng của tôi trước đây được cấp những bãi đất rất rộng để dựng nhà chứa vật liệu. Ngày xưa mỗi lần nhận viện trợ từ sắt thép đến các vật liệu khác đều nhận rất nhiều một lúc chứ không phải như bây giờ cần đến đâu mua đến đấy, do đó đất rất nhiều. Đến khi chuyển đổi, những diện tích đất ấy biến thành tài sản lớn của doanh nghiệp. Có doanh nghiệp tận dụng xây trụ sở, nhà cao tầng... nhưng đất đó vẫn là tài sản của Nhà nước thì chuyện đó cũng là bình thường. Thật ra ngày xưa doanh nghiệp không có vốn, Nhà nước cấp vốn cho doanh nghiệp thi công công trình, còn lãi Nhà nước thu hồi lại và chỉ chuyển lại cho doanh nghiệp một phần. Chính vì thế, doanh nghiệp làm vậy cũng là chấp nhận được, có tài sản mới đi vay vốn, kinh doanh được.

Tuy nhiên, bây giờ, điều nguy hiểm khi cổ phần hóa là các diện tích đất đai trên được định giá thấp hơn giá trị thực (giá trị thị trường) của nó rất nhiều. Mất mát ngay từ khâu này, chưa nói đến dùng đất vào mục đích gì.

Chẳng hạn, cùng trong đô thị, hai mảnh đất gần nhau nhưng một mảnh ở vị trí đẹp, mặt tiền và một mảnh ở sau lưng, giá đã chênh nhau rất nhiều. Thế nhưng, người ta cứ lấy giá bình quân thành ra thiệt hại ngay ở đây", TS Phạm Sỹ Liêm phân tích.

Sự thất thoát tiếp theo được nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng chỉ ra, đó là sau khi định giá đất thành tài sản của doanh nghiệp rồi, doanh nghiệp di dời lại được Nhà nước cho phép bán trụ sở cũ lấy tiền xây dựng trụ sở mới.

"Tôi biết có trường hợp lúc chuyển nhượng như thế, bên mua vẫn phải trả tiền theo đúng giá trị thực của đất nhưng vào ngân sách nhà nước chỉ một phần mấy. Tức là, giá trên hợp đồng được ghi rất thấp và số tiền ấy đương nhiên phải nộp vào ngân sách nhà nước vì đó là tài sản Nhà nước, nhưng chênh lệch giữa giá mà bên mua phải trả so với giá hợp đồng thì gấp mấy lần. Khoản chênh lệch đó đi đâu và được sử dụng thế nào thì không ai biết.

Khoản chênh lệch này rất lớn. Từng có một miếng đất 5.000m2 ở trung tâm một đô thị nọ sau khi chuyển nhượng thì chênh lệch giữa giá Nhà nước và giá bên mua phải trả cho là 10 triệu USD. Cứ hình dung thế này: 1m2 họ tính có 7 triệu đồng để đưa nộp ngân sách nhà nước, nhưng thực chất là hơn 30 triệu đồng/m2,  như vậy chênh lệch ít nhất là hơn 2.000 USD/m2. 

Đây chính là khoản tiền dễ bị tham nhũng nhất, cần phải có sự giám sát ở đây và mọi việc phải minh bạch", ông Liêm dẫn chứng.

Phải có người chuyên nghiệp

Bởi nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước là rất lớn nên theo TS Phạm Sỹ Liêm, khi cổ phần hóa DNNN, khâu định giá tài sản phải có những người chuyên nghiệp tham gia. Cho nên, bây giờ cổ phần hóa thì khâu định giá tài sản, đặc biệt là tài sản đất, phải có những người chuyên nghiệp làm.

"Sẽ không ăn thua nếu bộ phận thẩm định, đánh giá tài sản chỉ gồm những người bên tài chính. Phải có sự tham gia của người bên tài nguyên môi trường, những người giỏi và am hiểu về đất thì việc định giá đất mới chính xác được.

Còn khi chuyển nhượng tài sản đất, doanh nghiệp hãy cứ nộp lại cho Nhà nước, sau khi Nhà nước chuyển nhượng được rồi thì đưa một phần tiền cho doanh nghiệp, không thể để tình trạng doanh nghiệp tự chuyển nhượng, dẫn đến nguy cơ thất thoát", vị chuyên gia ngành xây dựng chỉ rõ.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng lưu ý, hiện đã có Ban chỉ đạo cổ phần hóa doanh nghiệp và ban này cần phát huy vai trò quản lý của mình, đề xuất các cơ chế với Chính phủ để việc cổ phần hóa được nhanh chóng, minh bạch, tránh nguy cơ thất thoát tài sản Nhà nước.

Thành Luân

Thứ Năm, 14/07/2016 13:25

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện