Tương lai buồn của đất vàng Hà Nội: Nga cũng từng... đau

(Bất động sản) - Theo chuyên gia, để tránh thất thoát tài sản nhà nước khi cổ phần hóa, cần có một hội đồng thẩm định tài sản độc lập không có người nhà nước.

Phải chấp nhận thất thoát

Trước những lo ngại về nguy cơ đất vàng bị thâu tóm thông qua con đường nắm quyền cổ đông chiến lược khi DNNN cổ phần hóa, ông Trần Ngọc Hùng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng nỗi lo ấy là có thật nhưng vẫn cứ phải làm bởi cổ phần hóa là chủ trương đúng đắn, Nhà nước không cần nắm giữ tất cả các lĩnh vực không liên quan đến an inh, quốc phòng quốc gia và nên để cho xã hội thực hiện.

Tuong lai buon cua dat vang Ha Noi: Nga cung tung... dau
Triển lãm Giảng Võ là miếng đất vàng khiến nhiều doanh nghiệp thèm muốn

Tuy nhiên có hai vấn đề lớn trong cổ phần hóa được ông Trần Ngọc Hùng chỉ ra: Thứ nhất, cổ phần hóa nhưng đánh giá rất thấp để cổ đông, trong đó có cả lãnh đạo được mua, lợi dụng cái đó trở thành các cổ đông để sau này khoản lợi nhuận kếch xù. Nga cũng từng gặp tình trạng như thế khi cổ phần hóa lĩnh vực dầu khí, khách sạn... khiến tài sản nhà nước bị thất thoát và rơi vào một nhóm lợi ích mà thôi.

Thứ hai, cố tình không muốn cổ phần hóa, thậm chí có doanh nghiệp khi cổ phần hóa cố tình đưa giá lên rất ai để không ai được cổ phần, cuối cùng Nhà nước vẫn chiếm chi phối 70-80%, có quyền chỉ định chủ tịch hội đồng quản trị, tổng giám đốc.

Cả hai phương án trên, theo ông Hùng, đều rất nguy hiểm.

Trong khi đó, TS Phạm Sỹ Liêm, Phó Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng lưu ý đến hai trường hợp trong quá trình cổ phần hóa DNNN: Nếu đất đai vẫn là của Nhà nước, không hóa giá đưa vào cổ phần và nếu đất đai đã tính thành tiền, hóa thành cổ phần trong doanh nghiệp.

Đối với trường hợp đất đai đã được hóa giá thì nó là tài sản của DNNN và họ có quyền bán. Nhưng nếu vẫn là đất thuê của Nhà nước, chỉ hóa giá phần công trình phía trên thì lúc ấy Nhà nước vẫn giữ được quyền đối với khu đất đó. Lúc bấy giờ mới sợ ai đó thâu tóm đất ấy, tức là họ không thể sở hữu được nhưng vì đất ấy chiếm vị trí tốt nên họ phá cái cũ, xây cái mới và tự nhiên họ lợi dụng được giá trị của đất đó.

"Trong trường hợp đó, Việt Nam chưa có quy định nhiều nước trên thế giới có loại thuế phát triển. Chẳng hạn, doanh nghiệp sử dụng một diện tích đất nhất định, mảnh đất ấy ở vị trí đẹp và doanh nghiệp mở rộng thêm gấp 3-4 lần diện tích sàn cũ thì phần diện tích dôi thêm sẽ bị đánh thuế (thuế phát triển). Điều này có nghĩa Nhà nước vẫn được hưởng lợi ở trong đó chứ không phải mình doanh nghiệp vì giá trị tăng lên là do xã hội mang lại.

Việt Nam nên nghiên cứu phát triển loại thuế này trên cơ sở học hỏi thêm kinh nghiệm của các nước, đặc biệt là Hồng Kông (Trung Quốc). Họ đã sang giới thiệu cho chúng tôi nghe từ cuối thế kỷ trước nhưng Việt Nam đến nay áp dụng. 

Nếu vẫn lo ngại thì còn một cách nữa. Chẳng hạn, doanh nghiệp thuê của Nhà nước chừng ấy diện tích đất và vẫn giữ nguyên công trình như thế, Nhà nước sẽ không thay đổi tiền thuê. Nhưng nếu doanh nghiệp cổ phần hóa, cổ đông chiến lược quyết định xóa công trình cũ, thay đổi công trình thì Nhà nước tăng thuế. Trong trường hợp này Nhà nước vẫn còn trong tay công cụ là giá thuê đất, giá thuê đất có thể thay đổi trong khi thuế đất thì không", TS Phạm Sỹ Liêm phân tích.

Nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng cũng nhận định, nhiều DNNN làm ăn bết bát nhưng do nắm trong tay đất vàng nên được các nhà đầu tư quan tâm. Ông dẫn ví dụ trường hợp của Nhà máy cơ khí trung quy mô, trước đây bản thân nhà máy chẳng có giá trị gì mấy nhưng diện tích đất mà doanh nghiệp này sử dụng trên đường Nguyễn Trãi (quận Thanh Xuân, Hà Nội) lại là đất vàng. Sau vài năm, số phận nhà máy ra sao không ai biết, chỉ có điều trên đất vàng của nhà máy này mọc lên một trung tâm thương mại quy mô bậc nhất Hà Nội. Số phận của Nhà máy cơ khí Trần Hưng Đạo ở trên đường Bà Triệu (Hà Nội) cũng tương tự, đất của nhà máy thuộc về đại gia bất động sản từ nhiều năm nay và nơi đó trở thành một trung tâm thương mại.

Hạn chế lợi ích nhóm thế nào?

TS Phạm Sỹ Liêm cũng chỉ ra một nguy cơ khác là việc đất đai sau cổ phần hóa sẽ bị biến đổi công năng trở thành đất ở, khu đô thị và chính việc này khiến cho giá trị tài sản tăng lên rất nhiều lần, hệ quả là tài sản nhà nước lại thất thoát thêm. 

Thứ Tư, 13/04/2016 07:38

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện