“Án lệ” cổ phần hóa: Của Caesar trả lại Caesar

(Doanh nghiệp) - Cuộc rút lui chiến lược của đại gia Nguyễn Thủy Nguyên có thể không phải là cá biệt. Của Caesar phải trả lại Caesar.

Sự rút lui đột ngột của ông chủ Tổng công ty Vận tải thủy (VIVASO) Nguyễn Thủy Nguyên trong thương vụ thâu tóm Hãng Phim truyện Việt Nam không gây bất ngờ. Đặc biệt, khi doanh nhân tiếng tăm này có phần dỗi dằn khi tuyên bố với báo chí “Tôi sẽ rút cổ phần cho xong và về nghỉ hưu, đỡ mệt”, người ta có thể thấy rõ sự thiếu hài lòng. Các cụ ngày xưa đã cẩn thận khuyên răn hậu thế, trong những hoàn cảnh ngặt nghèo, bỏ của chạy lấy người là… thượng sách. Trong trường hợp này, những sai phạm về quy trình các bước tiến hành cổ phần hóa; lựa chọn tổ chức tư vấn định giá doanh nghiệp và tư vấn cổ phần hóa; quản lý, sử dụng và thực hiện các quy định của pháp luật về đất đai; quản lý tài sản, tiền vốn và hoạt động kinh doanh; việc xác định giá trị thương hiệu... đã được chỉ ra, vì thế, có nhiều lý do cho một cuộc rút lui chiến lược.

“An le” co phan hoa: Cua Caesar tra lai Caesar
Chưa rõ phương án rút lui của nhà đầu tư khỏi thương vụ thâu tóm Hãng phim truyện Việt Nam. Ảnh Cafe F

Dẫu với động cơ nào, vẫn có nhiều tiếng vỗ tay hoan hỉ. Đã quá nhiều lần, mối ưu tư về việc doanh nghiệp tư nhân chỉ nhắm vào đất vàng khi tham gia các thương vụ cổ phần hóa được cân lên đặt xuống. Số liệu về tổng tài sản nhà nước năm 2017 trị giá hơn 1,1 triệu tỷ đồng mà hơn ¾ trong số đó nằm ở quyền sử dụng đất và nhà khiến cho băn khoăn nói trên càng thêm trĩu nặng. Gánh nợ công đã lên tới 35 triệu đồng/người và dự kiến còn cao hơn nữa, không có chỗ cho bất cứ sự lãng phí nào. Thất thoát đất vàng trong cổ phần hóa phải được chặn đứng.

Và giờ đây, người ta đã nhìn thấy một cánh cửa hy vọng. Sự chấn chỉnh liên tiếp được thực hiện, từ các thương vụ phức tạp như AVG thâu tóm MobiFone, vụ việc cảng Quy Nhơn và hiện tại là thương vụ chuyển nhượng cổ phần Hãng Phim truyện Việt Nam thể hiện không còn cơ hội cho những khuất tất, gian dối, những cách đầu tư chụp giật. Rõ ràng, nhà nước khuyến khích doanh nghiệp mua cổ phần khi doanh nghiệp nhà nước thoái vốn, nhưng không chấp nhận ý đồ lách luật, biến tài sản công thành của riêng như các trường hợp vừa bị ngăn chặn.

Thêm nữa, mọi dấu hiệu đều cho thấy không ai chấp nhận chuyện đã rồi. Cũng như quyết tâm xử lý cán bộ tiêu cực ngay cả khi họ đã về hưu, các cuộc mua bán có dấu hiệu sai phạm đã được thanh tra lại. Có thể đây chỉ là phần nổi nhưng có thể kỳ vọng, tảng băng chìm rồi sẽ phải lộ diện. Quả thật, sẽ không bị coi là quá lạc quan khi chờ đợi hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn tỷ trở lại đúng vị trí, để không còn sự bất công trong gánh nợ công mà hơn 90 triệu người Việt đang cùng nhau san sẻ.

Quan trọng hơn, những ‘án lệ’ MobiFone, cảng Quy Nhơn hay Hãng Phim truyện Việt Nam sẽ cản bước những mưu đồ đen tối sắp tới. Đến hết 2017, tỷ lệ vốn nhà nước đã thực bán trong cổ phần hoá và thoái vốn vào khoảng 7,5%, tính theo tổng số vốn nhà nước cuối năm 2016. Như vậy, nếu còn sai trái, khuất tất, tài sản nhà nước sẽ còn nhiều dư địa bị thâm hụt. Đương nhiên, tín hiệu sẽ không đủ mạnh mẽ khi không đi kèm với các biện pháp, chế tài xử lý nghiêm những tổ chức, cá nhân có liên quan. Về điều này, chúng ta vẫn có thể hi vọng.

Dẫu vậy, viễn cảnh cũng không nhiều màu hồng như nhiều người mường tượng. Việc thống nhất về nguyên tắc cách thức xử lý các thương vụ còn nhiều nghi vấn, tiếc thay vẫn chưa đi cùng với những chỉ dẫn cụ thể. Không dễ lặp lại sự sửa sai tự nguyện như cách AVG đã làm với MobiFone, do đó, một quy trình giải quyết những vụ việc tương tự xem ra cần phải tính đến. Vậy có thể hình dung về điều này như thế nào?

Có lẽ, phải bắt đầu từ vướng mắc đang phải đối diện. Đối với trường hợp Hãng Phim truyện Việt Nam, dù nhà đầu tư đã tuyên bố rút vốn khỏi Hãng Phim truyện Việt Nam, các bước tiến hành vẫn còn là một dấu hỏi. Rõ ràng, đây là một bài toán khó, bởi lẽ một mặt phải định giá tài sản của doanh nghiệp ở mức thị trường, mặt khác thu được phần chênh lệch, vốn đã không được tính đúng tính đủ khi VIVASO mua cổ phần về cho ngân sách. Nhà nước lại không thể đứng ra mua lại cổ phần đã được bán ra, điều sẽ được xem như trái nguyên tắc của kinh tế thị trường, gây thêm cản trở, chần chừ trong quá trình trả lại cho tư nhân những lĩnh vực họ có thể kinh doanh thạo thuộc.

Thứ Tư, 03/10/2018 19:13

Sự Kiện