Điều chỉnh thang giá điện:Vì người nghèo hay túi tiền ngành điện?

(Doanh nghiệp) - Cách tính 6 bậc nhưng số kw/h của Bậc 1, Bậc 2 quá ít như hiện nay vô tình tiền lời đang chảy vào túi ngành điện.

Chuyên gia kinh tế, PGS.,TS Phan Duy Minh nói về đề xuất giảm bậc thang tính giá điện từ 6 bậc xuống còn 3 bậc hay 1 bậc.

6 bậc hay 3 bậc?

Ông Minh phân tích, hoạt động của ngành điện hình thành dựa trên 3 nhân tố: (i) Nơi sản xuất ra điện (các nhà máy điện); (ii) Mạng lưới truyền tải điện cao thế (truyền dẫn điện từ nơi sản xuất bán buôn cho công ty bán lẻ) và (iii) Truyền tải, phân phối điện hạ thế (bán lẻ điện cho người tiêu dùng).

Dieu chinh thang gia dien:Vi nguoi ngheo hay tui tien nganh dien?
Ảnh minh họa

Trong đó, các nhà máy điện có khá nhiều loại, như nhiệt điện, thủy điện, điện khí, điện gió, điện mặt trời, điện nguyên tử... Ở Việt Nam hiện nay phổ biến ba loại đầu, chúng trước đây chủ yếu do nhà nước đầu tư xây dựng, còn hiện nay thuộc nhiều thành phần kinh tế tham gia.

Riêng mạng lưới truyền tải điện cao thế thuộc cơ sở hạ tầng kinh tế của quốc gia, mà ở Việt Nam hầu như do nhà nước đầu tư, xây dựng.

Cơ chế hoạt động sản xuất kinh doanh của ngành điện là nhà máy điện sản xuất điện sẽ bán buôn điện cho bên kinh doanh bán buôn, từ đó điện được truyền tải qua mạng lưới điện cao thế của quốc gia, tiếp đến qua các trạm hạ thế để các công ty bán lẻ cho người tiêu dùng. Điện cao thế hay điện hạ thế đều chỉ là phương tiện vận chuyển chạy trên hệ thống điện lưới quốc gia.

Về mặt tổ chức quản lý phải tách bạch được như vậy khi đó mới tính tới việc thị trường hóa hay tự do hóa giá điện thế nào.

Theo ông Minh, khi đã nhìn rõ như vậy, việc tiếp theo là phải tách riêng biệt giữa hai khu vực kinh doanh điện cao thế và kinh doanh điện hạ thế. Như đã nói, mạng lưới truyền tải điện cao thế là riêng biệt (tương tự như mạng lưới đường sá, cầu cống... trong giao thông), như trên đã nói, chủ yếu do nhà nước bỏ tiền đầu tư, nên ngành điện coi như thuê lại của nhà nước, có trách nhiệm quản lý, duy tu bảo dưỡng và trích khấu hao hàng năm trả cho nhà nước.

Dựa trên mức khấu hao và chi phí duy tu, bảo dưỡng cùng với giá bán buôn bình quân của các nhà máy sản xuất điện (giá bán buôn công nghiệp) sẽ hình thành nên giá bán buôn thương nghệp cho các công ty bán lẻ điện qua mạng lưới điện hạ thế.

Các công ty bán lẻ trên cơ sở giá bán buôn thương nghiệp cộng với chi phí đầu tư thiết bị, nhân công vận hành, quản lý... và một mức lợi nhuận nhất định (khoảng 10 - 15%) để xác định giá bán lẻ cho người tiêu dùng.

Hiện nay, ngành điện đang áp dụng cách tính giá điện lũy tiến theo 6 thang bậc, tức là người dùng càng nhiều càng phải trả giá cao. Sở dĩ như vậy là vì một số lẽ, như điện là mặt hàng cả thế giới không khuyến dụng với lượng nhiều, rất cần phải tiết kiệm.

Nhưng cái lẽ chính ở đây là những người sử dụng nhiều thường là có thu nhập tốt và mức sống cao, nên qua giá điện lũy tiến họ sẽ bị điều tiết một phần thu nhập để bù cho những người có thu nhập thấp được sử dụng một lượng điện nhất định với mức giá thấp, mà với mức giá này các công ty kinh doanh điện có thể không có lãi hoặc lãi thấp.

Cũng có một số nước tân tiến ở châu Âu áp 1 bậc giá điện duy nhất cho mọi đối tượng tiêu dùng, nhưng có lẽ là do mặt bằng kinh tế - xã hội ở các nước này phát triền khá đồng đều, ở trình độ cao; thu nhập bình quân đầu người cũng cũng cao, nên chi phí cho tiêu dùng điện chỉ chiếm một tỷ lệ nhỏ trong tổng thu nhập của họ.

(Theo tính toán của cơ quan quản lý năng lượng Mỹ, mức giá điện sinh hoạt của nước này từ 8 đến 17 cent. Một hộ trung bình ở Mỹ mỗi tháng sử dụng 903 kw/h, phải trả 107 USD. Còn điện sinh hoạt ở Việt Nam hiện đang có mức giá từ 6,8 đến 11,9 cent và nếu một hộ ở Việt Nam dùng 903 kw/h/tháng, theo mức giá 6 bậc hiện hành, sẽ phải trả 2.105.211 đồng, nghĩa là 96,5 USD. Rẻ hơn 10 USD, nhưng thu nhập bình quan đầu người của Mỹ so với Việt Nam cao gấp đến vài ba chục lần).

Trong khi ở Việt Nam đại bộ phận (70 – 80%) người dân còn thấp, sự chênh lệch giàu nghèo đang ngày càng quá lớn. Vì vậy, việc áp dụng cách tính giá điện lũy tiến nhiều bậc là cần thiết. Nhưng nên áp dụng như thế nào, 6 bậc hay 3 bậc rất cần phải được bàn kỹ.

Theo điều chỉnh mới nhất ngày 16/3/2015, mức giá bán lẻ điện bình quân là 1.622 đồng/kw/h (chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng). Mức này được định dựa vào các loại chi phí đầu vào sản xuất kinh doanh điện, đảm bảo EVN có lãi, đảm bảo nhà nước có nguồn ngân sách hỗ trợ tiền điện cho các hộ nghèo, dựa vào các yếu tố tỉ giá hối đoái, lạm phát, sản xuất kinh doanh của các ngành khác.

Thứ Năm, 13/08/2015 07:44

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện