DNNN góp...nợ: CPH không tốt, Nhà nước mất ba lần tiền

(Doanh nghiệp) - Nếu 3 quy trình thực hiện cổ phần hóa nêu trên có vấn đề, Nhà nước có thể bị mất tới 70-80% giá trị tài sản tại các DNNN

Giáo sư (GS) Augustine Hà Tôn Vinh cho rằng, doanh nghiệp nhà nước (DNNN) "đóng góp" nhiều nhất vào gánh nặng nợ quốc gia - cục máu đông cản trở phát triển kinh tế... là nhận định không mới của TS Trần Đình Thiên Viện trưởng Viện kinh tế Việt Nam cũng như nhiều chuyên gia kinh tế trong nước.

DNNN gop...no: CPH khong tot, Nha nuoc mat ba lan tien
Cổ phần hóa không tốt, Nhà nước mất ba lần tiền. Ảnh: Kinh tế đô thị

Chấm dứt tình trạng "cha chung không ai khóc"

Theo GS Hà Tôn Vinh, ở các quốc gia khác trên thế giới, việc duy trì DNNN được xem là tốn kém và nhiều rủi ro. Ông cho biết, nhiều khuyến cáo của các tổ chức nghiên cứu thế giới đều cho rằng, các quốc gia nên thu hẹp hoạt động của khu vực DNNN, đẩy mạnh phát triển khu vực tư nhân (chiếm khoảng 95-97% các hoạt động của nền kinh tế trong nước). Theo ông, ở Việt Nam, cần khuyến khích phát triển khu vực doanh nghiệp tư nhân vì những lý do sau:

Thứ nhất, khu vực doanh nghiệp tư nhân tại Việt Nam chủ yếu bao gồm những doanh nghiệp có quy mô hoạt động, quy mô vốn rất hạn chế nhưng số lượng những doanh nghiệp này lại chiếm tỉ lệ rất lớn trong nền kinh tế hiện nay.

Có hàng trăm, hàng nghìn những doanh nghiệp nhỏ và vừa đang kết lại thành một mạng lưới, một nền kinh tế rất năng động, hiệu quả, bao gồm nhiều lĩnh vực, nhiều ngành nghề khác nhau. 

Thứ hai, khu vực doanh nghiệp tư nhân cũng được xem là khu vực có đóng góp vào tăng trưởng, tạo công ăn việc làm cho phần lớn người lao động hiện nay chứ không phải là DNNN.

Đóng góp lớn như vậy, nhưng khu vực doanh nghiệp tư nhân lại được nhận định là ít gây ảnh hưởng, thiệt hại cho quốc gia.

"Khi doanh nghiệp tư nhân phát triển bằng nguồn vốn tự có của doanh nghiệp, họ tự làm, tự hưởng và tự chịu trách nhiệm. Trong trường hợp, doanh nghiệp nhỏ và vừa có gặp khó khăn, phải giải thể, phá sản thì cũng không gây ra những cú "sốc" đột ngột cho nền kinh tế.

Hơn nữa, khả năng gây thất thoát, thâm hụt thuế của các doanh nghiệp nhỏ và vừa cũng thấp hơn so với khu vực DNNN.

Đặc biệt, thúc đẩy phát triển doanh nghiệp tư nhân còn tạo ra một môi trường phát triển bình đẳng, cạnh tranh công bằng trong hoạt  động sản xuất kinh doanh. Tạo động lực phát triển cho nền kinh tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, đây là yếu tố rất quan trọng các doanh nghiệp Việt đang thiếu", GS Hà Tôn Vinh nhận định.

Vì những lý do trên, GS Hà Tôn Vinh nhắc lại, DNNN chỉ đầu tư những lĩnh vực nhạy cảm, lĩnh vực khó... tư nhân không thể làm. Những lĩnh vực khác phải mạnh dạn mở cửa, khuyến khích khu vực tư nhân cùng tham gia. Vai trò quan trọng nhất của Chính phủ lúc này là quản lý được cạnh tranh, quản lý chặt trong việc thu, nộp thuế, tạo môi trường phát triển bình đẳng, công bằng cho các doanh nghiệp.

"Tôi lấy ví dụ, ngành Bưu điện Mỹ, được tổ chức và hoạt động như một tập đoàn kinh tế của Nhà nước, Bưu điện Mỹ hàng năm được đổ rất nhiều tiền để nuôi dưỡng và duy trì hoạt động.

Tuy nhiên, tình trạng thua lỗ, thu không đủ bù chi vẫn diễn ra triền miên khiến Chính phủ nước này phải đau đầu, nguồn thu ngân sách gặp khó khăn.

Trong bối cảnh đó, giải pháp của nước này là tiếp tục đổ vốn đầu tư trong giai đoạn đầu nhưng giao những nhà quản lý tư nhân có năng lực giỏi, có đủ khả năng quản lý và giúp cho ngành bưu điện không còn lỗ nữa.

Điểm đặc biệt của giải pháp này là, khi thua lỗ chính phủ đổ tiền nhưng khi có lãi, Chính phủ không thu mà để doanh nghiệp được thu. Khi ngành bưu điện hoạt động ổn định, không còn thua lỗ nữa, chính phủ Mỹ sẽ cắt các khoản hỗ trợ và để tư nhân tự làm.

Như vậy, nhìn trước mắt có thể nhà nước thiệt nhưng nhìn lâu dài, Chính phủ Mỹ đã cứu được một lĩnh vực kinh tế lớn, vừa không mất thêm tiền nuôi doanh nghiệp, lại tạo ra cơ hội cho doanh nghiệp tư nhân thử sức... cái được thu về rất lớn", GS Hà Tôn Vinh lấy ví dụ.

Ở Việt Nam, việc duy trì hoạt động của các DNNN được xem là gắn liền với nhiều lợi ích. Vì thế, dù quản lý kém, thua lỗ nhiều, thất thoát lớn nhưng vẫn cố níu kéo, cố duy trì cho nó tồn tại. GS Hà Tôn Vinh cảnh báo, nếu tiếp tục duy trì tình trạng "cha chung không ai khóc" như các DNNN hiện nay thì ngân sách sẽ đứng trước rất nhiều nguy cơ.

Nhà nước có thể mất 70-80% khi cổ phần hóa

Từ những lo ngại trên, vị GS cho rằng, đã đến lúc phải cắt đứt những sợi dây lợi ích, phải tách rời những DNNN ra khỏi "bầu sữa mẹ" là ngân sách Nhà nước, vấn đề bây giờ là Nhà nước có đủ quyết tâm để làm và có đủ dũng cảm để rút hoàn toàn khỏi các lĩnh vực DNNN đang đầu tư hay không? Vì DNNN vẫn được xem là những "con gà đẻ trứng vàng" cho nhóm lợi ích, cho những người có lợi ích tại các DNNN vì vậy, để có thể đẩy mạnh quá trình cổ phần hóa cũng phải đòi hỏi quyết tâm rất lớn.

GS Vinh cho rằng có ba vấn đề tồn tại trong quản lý, điều hành DNNN tại Việt Nam cần được nhận diện để tìm ra giải pháp tháo gỡ. 

"Một là, chủ sở hữu DNNN là Nhà nước, Nhà nước vừa là chủ sở hữu, vừa quản lý điều hành, lại vừa tham gia hoạt động kinh doanh, cạnh tranh trực tiếp với khu vực tư nhân. Như vậy là trái với nguyên tắc thị trường, tạo sự cạnh tranh bất bình đẳng, kìm hãm sự phát triển của khu vực tư nhân.  

Thứ Tư, 02/05/2018 07:25

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện