Doanh nghiệp ôtô Nhật dọa rời Việt Nam: Vì quá phụ thuộc?

(Doanh nghiệp) - "Quá phụ thuộc vào doanh nghiệp liên doanh và doanh nghiệp FDI là những nguyên nhân khiến ngành công nghiệp ôtô VN không như kỳ vọng".

Đó là nhận định của PGS.TS Phạm Xuân Mai - Đại học Bách Khoa TPHCM về ngành công nghiệp ô tô Việt Nam, sau 21 năm phát triển, theo đánh giá của ông thì nó chưa tương xứng với tiềm lực chúng ta có.

Chính sách "trải thảm" theo kiểu cào bằng

Theo ông Mai, để phát triển công nghiệp ôtô, Việt Nam cần có công nghiệp hỗ trợ (CNHT) phát triển. Thế nhưng đến nay, Việt Nam chỉ có khoảng 100 doanh nghiệp nhỏ tham gia CNHT, sản xuất các loại linh kiện, phụ tùng ôtô đơn giản, hàm lượng công nghệ và tỉ lệ giá trị thấp, tỉ lệ nội địa hóa chỉ từ 15% (xe du lịch) cho đến 25% (xe tải) và 40% (xe khách).

Trong khi Thái Lan có tới trên 1.800 doanh nghiệp làm CNHT với tỉ lệ nội địa hóa lên đến 80% và có rất nhiều linh kiện đã tham gia chuỗi cung ứng cho công nghiệp ôtô quốc tế.

Ngành CNHT tại Việt Nam được đánh giá chỉ bằng 1/5 so với Indonesia, 1/8 so với Malaysia và 1/50 so với Thái Lan và hầu như không nhận được chuyển giao công nghệ tiên tiến của nước ngoài.

Từ thực tế đó, có thể khẳng định rằng dù có nhiều chính sách “trải thảm” nhưng theo kiểu cào bằng, không ràng buộc rõ trách nhiệm doanh nghiệp về tỉ lệ nội địa hóa, khiến ngành công nghiệp ô tô chưa phát triển.

Doanh nghiep oto Nhat doa roi Viet Nam: Vi qua phu thuoc?

Ngành công nghiệp hỗ trợ ô tô Việt Nam chưa phát triển

Sau năm 2018, thuế nhập khẩu giữa các nước ASEAN được xóa bỏ. Khi đó, nếu không có doanh nghiệp đầu tàu với năng lực cạnh tranh đủ mạnh, Việt Nam sẽ biến thành thị trường ôtô của các nước trong khu vực Asean với các loại xe giá rẻ, gây ra thâm hụt cán cân thương mại nghiêm trọng, ngành công nghiệp ôtô, CNHT và công nghiệp cơ khí sẽ không đạt mục tiêu đã đề ra, người lao động sẽ mất việc làm.

Cửa rất hẹp

Để không rơi vào viễn cảnh này, đã đến lúc Nhà nước và các doanh nghiệp ôtô Việt Nam phải có những chiến lược và kế hoạch phát triển khoa học công nghệ cũng như nghiên cứu và phát triển (R&D)... một cách bài bản và bền vững.

Kinh nghiệm làm công nghiệp ôtô ở Việt Nam cho thấy năng lực của nhà sản xuất ôtô nội địa không đến từ vốn đầu tư hoặc từ quy mô ban đầu mà đến từ năng lực cạnh tranh, R&D và quản trị doanh nghiệp.

Trước mắt, các doanh nghiệp phải xây dựng sẵn cơ sở hạ tầng cho công nghiệp ôtô (như kho, cảng biển, vận chuyển hàng hóa...), tổ chức hoạt động R&D theo chuẩn mực quốc tế, có sẵn nguồn nhân lực kỹ thuật cao để tiếp nhận tốt sự chuyển giao công nghệ từ đối tác nước ngoài.

Việc thành lập những cụm công nghiệp ôtô với những doanh nghiệp ôtô đầu tàu như Công ty CP ôtô Trường Hải (Thaco) và một đối tác chiến lược nước ngoài tầm cỡ, đồng thời kết nối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa là điều kiện đủ để hội nhập thành công.

Có thể nói khe cửa để phát triển công nghiệp ôtô của Việt Nam đang rất hẹp, sẽ có nhiều doanh nghiệp không chịu nổi sức ép cạnh tranh phải rời cuộc chơi.

Nhưng đây lại là lúc thị trường dành cho những doanh nghiệp có chiến lược khác biệt, có năng lực công nghệ, có đội ngũ nhân lực kỹ thuật mạnh và năng động, có tiềm lực tài chính, có phương thức quản trị tốt và có đối tác chiến lược tầm cỡ để phát triển bền vững.

Trước đó, chia sẻ với báo chí, ông Takimoto Koji, Trưởng đại diện Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) cho biết, một số doanh nghiệp ô tô của nước này có thể rút khỏi Việt Nam trong thời gian tới.

Theo ông Koji, có nhiều doanh nghiệp muốn đầu tư vào ngành sản xuất ô tô tại Việt Nam, tuy nhiên với sự giẫm chân tại chỗ của ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước thời gian qua cùng với các chính sách thuế chưa hợp lý, xu hướng đầu tư của một số doanh nghiệp Nhật Bản ở Việt Nam thời gian tới có thể thay đổi.

Cụ thể, các doanh nghiệp đang sản xuất xe hơi tại Việt Nam có thể rút khỏi Việt Nam chuyển sang các nước lân cận trong khu vực như Indonesia hay Thái Lan, Malaysia...

Trước thông tin trên, trao đổi với Đất Việt, TS Trịnh Minh Hoàng – Giảng viên bộ môn ô tô – Khoa Động lực – Trường Đại học bách khoa Hà Nội cho rằng đưa ra tuyên bố rút khỏi Việt Nam, doanh nghiệp Nhật Bản đang muốn hướng đến Chính phủ để yêu cầu những ưu đãi mới.

Việc này có thể để họ ép Chính phủ có thêm 1 số ưu đãi, tạo điều kiện hơn nữa cho doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam. Hoặc cũng có thể họ muốn chúng ta tạo ra môi trường cạnh tranh công bằng. Tức là không có bảo hộ trong nước, không có những ưu đãi dành cho các doanh nghiệp khác.

Trong khi đó, GS.TS Nguyễn Khắc Trai, nguyên giảng viên Bộ môn ô tô và xe chuyên dụng, Đại học Bách khoa Hà Nội đánh giá, việc doanh nghiệp Nhật Bản rút khỏi Việt Nam cũng không có vấn đề gì quá nặng nề hay hoảng hốt cả.

Theo GS Trai, doanh nghiệp Nhật không bỏ vốn thật sự ở Việt Nam mà chỉ chi ra một khoản nhỏ để phục vụ việc sản xuất, lắp ráp tại các nhà máy đặt trụ sở trong nước ta.

Nếu trường hợp họ không làm tiếp ở Việt Nam thì có thể sang Thái Lan làm, thậm chí Malaysia, Indonesia. Sản phẩm làm ra vẫn là của Nhật Bản và mục đích cuối cùng vẫn là đưa xe vào Việt Nam bán dưới tên của các nhà lắp ráp Malaysia, Indonesia, Thái Lan, thậm chí cả Ấn Độ.

Thực tế các doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài với mục đích chính là để thu lợi nhuận chứ không có chuyện gì đơn giản.

Trong khi đó, GS Nguyễn Khắc Trai cho rằng, những ưu đãi của Việt Nam với doanh nghiệp sản xuất ô tô nước ngoài thời gian qua đã quá lớn. Vì vậy, với những yêu cầu mới từ phía đại diện Nhật Bản, vị chuyên gia nhấn mạnh, Việt Nam phải tỏ thái độ cương quyết hơn.

Mộc Miên (Tổng hợp)

Thứ Bảy, 18/02/2017 13:56

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện