Làm gì với dự án Gang thép Thái Nguyên... 'tiêu ngàn tỷ'?

(Doanh nghiệp) - Chuyên gia cho rằng không thể tái cơ cấu dự án bởi chắp vá trong một nền công nghiệp hiện đại thì không thể làm được gì.

Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa ký ban hành kết luận thanh tra dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 của của Công ty CP gang thép Thái Nguyên (TISCO).

Theo TTCP, việc triển khai dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 của TISCO có nhiều sai phạm, xảy ra ở tất cả các khâu, có liên quan đến trách nhiệm của TISCO, Tổng Công ty Thép Việt Nam (VNS), Bộ Công thương..., song TTCP nhấn mạnh đến sai phạm dự án đã được điều chỉnh nâng tổng mức đầu tư thiếu căn cứ pháp lý.

Dự án có tổng mức đầu tư hơn 3.800 tỷ đồng sau 5 năm triển khai đã đội vốn lên tới 8.104 tỷ đồng, nhưng "đắp chiếu" từ năm 2013 đến nay, với khoản lãi vay ngân hàng phải trả gần 40 tỷ đồng/tháng.

Theo dõi kết luận của TTCP về sai phạm trong dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 của TISCO được báo chí đăng tải, chuyên gia ngành luyện kim - GS.TSKH Phạm Phố, nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn, cho hay, đối với dự án này, trách nhiệm không chỉ thuộc về TISCO, VNS mà có cả phần trách nhiệm của Bộ Công thương.

Theo đó, khi TISCO, VNS và Bộ Công thương xin điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư dự án lên 8.104 tỷ đồng, đa số các bộ, ngành được lấy ý kiến đều phản đối, cho rằng việc tăng mức đầu tư cho dự án hơn 4.200 tỷ đồng là thiếu cơ sở.

Nhiều ý kiến cho rằng, đối với dự án này, phần nào làm được thì tiếp tục làm, còn phần nào không làm được thì giải thể cho đỡ tốn tiền của. Tuy nhiên, cuối cùng TISCO vẫn ký quyết định điều chỉnh.

Lam gi voi du an Gang thep Thai Nguyen... 'tieu ngan ty'?
Dự án Gang thép Thái Nguyên đắp chiếu nhiều năm. Ảnh: Tuổi trẻ

"Qua đây có thể thấy, bản thân TISCO phải chịu trách nhiệm về những sai phạm tại dự án này. Đồng thời, dư luận có quyền đặt câu hỏi về việc có hay không lợi ích nhóm giữa TISCO, Bộ Công thương, và phía tổng thầu - Công ty Tập đoàn xây lắp luyện kim Trung Quốc (MCC).

Lúc đầu MCC nhận thầu với tổng mức đầu tư hơn 3.800 tỷ đồng, nhưng sau khi thi công một thời gian, tổng thầu lấy cớ hết tiền đề nghị tăng lên tổng mức đầu  tư. Dù nhiều bộ, ngành liên quan phản đối nhưng TISCO, VNS và Bộ Công thương lại đồng ý tăng vốn.

Một câu hỏi đặt ra là tại sao họ lại đồng ý? Liệu có tiêu cực trong việc này hay không?

TTCP đã chỉ rõ, ban đầu TISCO và MCC ký hợp đồng EPC (thiết kế, cung cấp thiết bị, xây dựng và lắp đặt) với giá trị xấp xỉ 161 triệu USD. Hai bên cam kết mức giá nêu trên là “trọn gói không thay đổi trong suốt quá trình thực hiện hợp đồng, đã bao gồm các khoản thuế và chi phí cần thiết”, với thời gian thực hiện dự kiến 30 tháng. Nhưng sau đó, TISCO và MCC lại ký với nhau nhiều phụ lục điều chỉnh nội dung quan trọng trong hợp đồng EPC đã ký.

Đây là thủ thuật của nhà thầu Trung Quốc và cách làm ấy cũng được họ áp dụng với các quốc gia khác: ban đầu nhận thầu giá thấp, cam kết hoàn thành đúng tiến độ với số tiền đó. Nhưng khi làm đến một giai đoạn nhất định họ sẽ kêu hết tiền, nếu tăng vốn thì tiếp tục, nếu không thì rút lui.

Nguy hiểm nhất là nhà thầu Trung Quốc cấu kết với người vay vốn, gây sức ép, cộng với vấn nạn tham nhũng, cuối cùng không tránh khỏi cái bẫy của nhà thầu Trung Quốc.

Trở lại với dự án nêu trên, MCC đưa sang những công nghệ lạc hậu, chắp vá, nhiều thiết bị đưa sang rồi không triển khai được. Đáng lẽ phải đầu tư từng khâu, xong khâu đầu thì vận hành rồi mới tiếp tục khâu thứ hai. Nhưng ở đây, công nghệ đã lạc hậu, lại còn đầu tư dàn trải, kéo dài khiến dự án không đi đến đâu.

Như vậy, sai lầm trong dự án nói trên không chỉ của TISCO mà có cả trách nhiệm của Bộ Công thương", GS.TSKH Phạm Phố phân tích.

Nguyên Hiệu trưởng trường Cao đẳng Kinh tế Kỹ thuật Sài Gòn còn cho biết, trước đây có thông tin Tập đoàn Hòa Phát được vận động để mua lại dự án này nhưng sau khi tìm hiểu, Hòa Phát đã không mua vì công nghệ lạc hậu, vận tải khó khăn, tốn kém.

Vì lẽ đó, bàn về phương án xử lý dự án trong thời gian tới, vị chuyên gia cho rằng, nếu bán được dự án cho tư nhân thì cứ bán, hoặc khâu nào làm được thì để lại làm, khâu nào không làm được thì giải thể, kiên quyết không đầu tư thêm.

"Đầu tư xong dây chuyền này thì mọi thứ đã bị lạc hậu, năng suất kém, ảnh hưởng đến môi trường. Cái tốn kém này sẽ chồng chất lên cái tốn kém khác, gây thiệt hại lớn hơn.

Không thể tái cơ cấu dự án như Bộ Công thương từng nói bởi sự chắp vá trong một nền công nghiệp hiện đại sẽ không làm được gì, chỉ càng mất thêm tiền mà thôi", GS.TSKH Phạm Phố nhấn mạnh.

Từ đây, ông cho rằng, Nhà nước phải chấp nhận mất số tiền 4.500 tỷ đồng đã thực chi cho dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2, coi như đó là học phí phải trả cho bài học đắt giá.

Riêng đối với việc xác định trách nhiệm của các cá nhân, tập thể trước sai phạm của dự án, GS Phố hoàn toàn tán thành với kết luận cũng như kiến nghị của TTCP bởi nếu làm đàng hoàng, hợp đồng đến đâu thực hiện đúng như vậy thì đã không có xảy ra thiệt hại quá lớn như hiện nay.

"Những cán bộ, lãnh đạo của TISCO, VNS, Bộ Công thương có trách nhiệm trong những sai phạm của dự án phải bị truy trách nhiệm và xử lý nghiêm với nguyên tắc sai đến đâu xử lý đến đó. Sau khi xử lý xong dự án này thì phải tiếp tục xử lý các dự án khác", GS.TSKH Phạm Phố nói.

Thành Luân

Thứ Ba, 19/02/2019 13:32

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện