Nguyên Phó Thủ tướng: Tây Bắc dừng ngay việc trồng cao su

(Doanh nghiệp) - Cao su là loại cây công nghiệp nhiệt đới điển hình, “sợ” nhất là bão và rét. Chỉ cần gió cấp 10 trở lên là cây ngã đổ, trời rét dưới 16 độ cây sẽ chết. Tây Bắc là vùng có nhiệt độ tối thấp, hoàn toàn không thích hợp để trồng cao su.

Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn nói về "thảm họa" nhìn thấy trước mà ông và các nhà khoa học đã từng đưa ra lời cảnh báo về cây cao su nhưng không một ai nghe.

Phải truy trách nhiệm hình sựPV:-

Cơn bão số 10, số 11 đã tàn phá hàng chục ngàn ha cây cao su ở khu vực miền Trung. Nhìn những cánh rừng cao su đổ rạp sau bão, ông có suy nghĩ gì,thưa ông?

Ông Nguyễn Công Tạn:- Quá đau xót. Bao nhiêu năm người nông dân bỏ tiền của, công sức giờ bị phá tan tành không một nguồn thu, tay trắng. Họ sẽ lấy tiền đâu để bù đắp cho khoản thiệt hại đó.

Đau buồn nhất là trong lúc người dân đang tràn ngập niềm tin, hi vọng làm giàu từ chủ trương phát triển và trồng cây cao su. Cơn bão đã xóa sạch mọi niềm tin của bà con. 

Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn
Nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Công Tạn

Thiệt hại sau hai cơn bão số 10 và 11 là quá lớn, quá sức tưởng tượng. 

Nhưng thiệt hại này thực chất không nằm ngoài dự tính của các nhà khoa học, bản thân tôi khi còn đương nhiệm cũng đã nhiều lần phản đối chủ trương trồng cao su ở miền Trung, các tỉnh từ Thừa Thiên Huế trở ra. 

Cao su là loại cây công nghiệp nhiệt đới điển hình, sợ nhất gió bão và rét. Gió chỉ cần ở 2-2.9m/s là đã ức chế mủ, trong khi gió ở miền Trung bình thường là 3-3.9m/s. Gió cấp 8 thì đổ ngọn, cấp 10 thì bật gốc. Như vậy bình thường không có bão cây cao su ở đây cũng đã bị ức chế mủ. 

Trong khi đó tổng kết 50 năm (từ năm 1945-1995) VN có 55 cơn bão, mỗi năm có 10 cơn bão. Những cơn bão cực lớn đều vào miền Trung.

Vì thế, việc trồng cao su ở đây là quá mạo hiểm và hoàn toàn không có căn cứ khoa học. Nhiều năm trước, tôi đã góp ý rõ ràng điều này với Bộ NN&PTNT, Bộ TNMT và Bộ KHCN, nhưng họ vẫn cứ làm!

Chúng ta đã mất nhiều thứ, bài học từ nuôi con gì, trồng cây gì đã có nhiều. Nhưng thất bại này vẫn tiếp tục lặp lại.  

PV: - 

Đã nhìn thấy trước hậu quả nhưng tại sao những cảnh báo của các nhà khoa học vẫn bị bỏ ngoài tai. Chủ trương được coi là nhiều rủi ro, mạo hiểm này vẫn nằm trong quy hoạch? Để người dân trắng tay vì trồng cao su theo chủ trương, trách nhiệm thuộc về ai, thưa ông?

Ông Nguyễn Công Tạn:- Đó là một quyết định thiếu trách nhiệm, vì họ không tôn trọng kết luận của các nhà khoa học. Họ quá “hăng” chạy  theo lợi nhuận mà bất chấp rủi ro thực hiện một chủ trương quá mạo hiểm, cảm tính.

Người dân thông minh nhưng họ nghe có lãi là làm, nếu may mắn họ sẽ được, không may mắn thì “chết”. Tuy nhiên, cái may mắn chưa nhìn thấy thì cái rủi ro, thiệt hại đã hiện hữu ngay trước mắt. Vậy mà không hiểu sao chủ trương này vẫn được thực hiện.

Tôi khuyên, người dân hãy tỉnh táo, không nên nghe những người thích làm cao su mà mạo hiểm bất chấp rủi ro. Vì không ai cho họ tiền, không nhà nước nào xóa nợ cho họ, không ngân hàng nào giãn nợ cho dân. Tất cả thiệt hại do một mình người dân gánh chịu.

Cũng đừng hi vọng ai đó sẽ đứng ra chịu trách nhiệm, cùng lắm cũng là kiểm điểm rút kinh nghiệm rồi đâu lại vào đấy. Bài học nhãn tiền có nhiều rồi.

Còn để quy trách nhiệm quá dễ, cứ từ chữ kỹ mà truy ra, ai ký vào chủ trương, ai ký nguồn cung cấp tiền… người đó phải chịu trách nhiệm trực tiếp. Nếu tư nhân làm tư nhân phải chịu. Nếu thiệt hại vốn của nhà nước phải truy trách nhiệm hình sự.

90% nhà khoa học phản đối trồng cao su ở Tây BắcPV:

 - Phản đối trồng cao su ở Miền Trung, vậy còn chủ trương mở rộng trồng cao su ở Tây Bắc. Bộ NN&PTNT đánh giá, với hơn 19.700 ha cao su đã trồng ở Tây Bắc đa phần sinh trưởng bình thường, nhiều triển vọng. Ông có chung niềm tin đó không, thưa ông? 

Ông Nguyễn Công Tạn:- Tôi đảm bảo có tới 90% các nhà khảo nghiệm, những người thích trồng cao su thực sự đều phản đối chủ trương đưa cây cao su lên Tây Bắc, nếu không muốn nói là 100%.

Bản thân tôi hoàn toàn phản đối. Tôi đã nhiều lần viết thư gửi tới các lãnh đạo liên quan để nói rõ quan điểm và phân tích rất cụ thể nhưng không ai nghe. Họ vẫn cố làm.

Thậm chí tôi đã khuyên cả những lãnh đạo tỉnh là không nên ký vào văn bản cho làm, “tôi nói các anh đừng làm, chỉ khoảng 10 năm sau họ sẽ lôi các anh ra xử lý đấy” nhưng họ  không nghe. 

Việc Bộ NN&PTNT đánh giá như vậy tôi không tin. Phải sau 10 năm thu hoạch mới đánh giá được khả năng khai thác mủ ổn định. Giờ mới chỉ bắt đầu. 

Người dân miền Trung ứa nước mắt khi chứng kiến cây cao su nhà mình bị bão quật đổ
Người dân miền Trung ứa nước mắt khi chứng kiến cây cao su nhà mình bị bão quật đổ

Tại sao tôi nói vậy, vì Tây Bắc là khu vực chịu nền khí hậu cận nhiệt đới, mùa đông lạnh. Cây cao su chỉ thích nghi sinh trưởng và phát triển ở nhiệt độ thấp nhất là 16 độ, trong khi nền khí hậu trung bình ở Tây Bắc là 12 độ. Nên Tây Bắc hoàn toàn không phù hợp với trồng cây cao su. 

Đó là về nhiệt độ, còn về độ cao Tây Bắc không thể trồng cao su ở độ cao trên 500m. Nếu trồng ở độ cao dưới 500m sẽ nảy sinh hai khả năng: Một là cây sẽ chết. Hai là cây không chết. Cây không chết thời gian sinh trưởng sẽ kéo dài, bình thường 5 năm đã cho thu hoạch mủ giờ phải mất 8 năm. Thời gian cạo mủ cả năm bị rút ngắn, năng suất mủ thấp. 

Năng suất thấp, chi phí giá thành lại cao đương nhiên trồng cao su là lỗ. Nếu vậy thì trồng làm gì, thà trồng rừng lấy gỗ còn hơn.

PV:-

Người ta lý giải đã có cây cao su chịu rét tốt và đang phát triển rất tốt ở Trung Quốc, tại sao VN không làm được, thưa ông? 

Ông Nguyễn Công Tạn:- Tại sao Trung Quốc trồng cao su ở khu vực có khí hậu rét, phải xem động cơ và mục đích của họ là gì. 

Thứ nhất, tại VN giống cao su chịu được rét chưa đưa vào khảo nghiệm. Thứ hai, năm 2012, tôi đi Vân Nam (Trung Quốc) tôi đã chứng kiến 80% cây cao su ở đây bị chết rét.

Thứ ba, cây cao su có một vị trí riêng trong phục vụ nông nghiệp quốc phòng của Trung Quốc. Họ không muốn phụ thuộc vào các nước bên ngoài nên họ đã bất chấp giá thành, thiệt hại để trồng cây cao su. Dù không hiệu quả.  

Nên không thể lấy việc Trung Quốc làm mà đem sang áp dụng tại VN. 

PV:-

Vậy ông đã từng có ý kiến với Bộ NN&PTNT trước chủ trương này chưa? Những phản biện của ông đã được tiếp thu như thế nào? 

Ông Nguyễn Công Tạn:- Theo tôi được biết, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cũng không thật sự mặn mà với chủ trương trồng cao su ở Tây Bắc lắm đâu nhưng Bộ không hoàn toàn có quyền quyết định.

Người cao “hứng” nhất là chủ tịch tỉnh, là Tổng công ty cao su VN. Tỉnh tưởng làm cao su là giúp xóa đói giảm nghèo, là làm  giàu được ngay. Đó là cách nhìn ngắn. Tôi đánh giá phải 25 năm sau mới đánh giá được hiệu quả kinh tế của cây cao su.

Còn Tổng công ty cao su Việt Nam, họ là tập đoàn kinh tế của nhà nước, họ có tiền, có tiếng nói và có quyền. Kể cả quyền trồng cao su trong cả điều kiện không thích hợp. Đồng thời họ đi vận động các tỉnh ủng hộ.

Bộ chỉ là đơn vị quản lý nhà nước, cũng không thể can thiệp được.

Dừng ngay!PV:-

Liệu ông có dự báo gì với chủ trương phát triển cao su ở Tây Bắc khi đã ghi nhận chuyện cây trồng nhiều năm, người dân dồn hết tài sản chăm sóc mà vẫn không có mủ? Và chúng ta sẽ phải bồi thường cho những người nông dân bị thiệt hại do thực hiện chủ trương này như thế nào?

Ông Nguyễn Công Tạn:- Tây Bắc hãy nên dừng lại. Chỉ khảo nghiệm ở mức này không nên tiếp tục mở rộng nữa. Phải đợi ít nhất 10 năm nữa khi các nhà khoa học đưa ra được đánh giá kết quả lúc đó mới quyết định.

Khi tôi còn làm bộ trưởng, một trong những quyết định của tôi khi thấy cây cao su không hiệu quả là cho thanh lý toàn bộ cao su ở miền Bắc.

Một trong những nông trường cuối cùng tôi cho thanh lý là nông trường Phú Sơn, tôi cho trồng toàn bộ chè. Giờ lợi rất nhiều. Dân ở đó rất giàu, không những người trồng chè giàu mà nộp ngân sách không ít. 

Tôi nghĩ phải nói lý lẽ với nông dân, phải sòng phẳng và thẳng thắn với nông dân. Phải đặt bài toán được-mất lên để dân cân nhắc. Người dân có quyền chủ động, tự lựa chọn và tự chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình. Khi gặp rủi ro họ sẽ bớt đau hơn. Không nên vì bất cứ lý do gì mà ép buộc nông dân phải thực hiện theo chủ trương. 

Đừng nói chuyện bồi thường ở đây. Nếu tư nhân làm cao su chết, doanh nghiệp thất thu, tự chịu. Còn ở miền Trung là nông dân phải chịu.

PV:

 - Cũng nhiều nhà khoa học chỉ rõ việc phá rừng nghèo kiệt trồng cao su để phát triển kinh tế, tạo công ăn việc làm đều không đúng. Trong khi rừng tự nhiên ngày càng bị thu hẹp, việc tận thu gỗ được triển khai nhanh chóng.

Ông có suy nghĩ gì trước thực tế này? Mục đích đằng sau những dự án phát triển cao su này là gì, thưa ông? 

Ông Nguyễn Công Tạn:- Mục đích là muốn giúp dân xóa đói giảm nghèo, tăng sản lượng cao su, làm tăng kim ngạch xuất khẩu nhanh… về mục đích là đúng nhưng cách làm mạo hiểm. 

Đối với chủ trương đã được cảnh báo mà vẫn cho làm thì Bộ NN&PTNT, Bộ Công Thương chắc chắn không thoát khỏi trách nhiệm.

 Xin cảm ơn ông!

Nguyễn Vũ

Thứ Hai, 21/10/2013 07:31

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện