SCIC gây lãng phí lớn khi đầu tư: Tại năng lực?

(Doanh nghiệp) - Theo vị chuyên gia, nhiệm vụ quản lý vốn nhà nước là quá sức đối với SCIC, chưa nói đến việc đầu tư sao cho có hiệu quả.

Trong kiểm toán báo cáo tài chính, các hoạt động liên quan đến quản lý, sử dụng vốn, tài sản Nhà nước năm 2017 của Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước (SCIC), Kiểm toán Nhà nước đánh giá, cơ cấu danh mục đầu tư của SCIC chưa hợp lý, chủ yếu là hoạt động gửi tiền có kỳ hạn. Cụ thể, tiền gửi có kỳ hạn là hơn 18.703 tỷ đồng, bằng 70% tổng mức đầu tư ngắn hạn.

Các khoản SCIC tự đầu tư hiệu quả thấp, tỷ suất sinh lời năm 2017 là 6,4% trên giá trị vốn đầu tư. Đáng lưu ý, SCIC đầu tư, góp vổn mua cổ phần của một số công ty kinh doanh bất động sản. Tuy nhiên, các doanh nghiệp này chậm triển khai trong thời gian dài dẫn tới số tiền đầu tư của SCIC bị tồn đọng nhiều năm, gây lãng phí vốn.

Trước những thông tin và đánh giá được đưa ra trong báo cáo của Kiểm toán Nhà nước, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh (Học viện Tài chính) không hề bất ngờ bởi theo ông, năng lực của SCIC chỉ có hạn.

Phân tích cụ thể, ông Thịnh cho biết, mục tiêu quan trọng của SCIC là kinh doanh có lãi, bảo toàn và phát triển vốn chủ sở hữu nhà nước đầu tư tại SCIC và vốn của SCIC đầu tư tại doanh nghiệp khác. Thế nhưng, với năng lực cũng các yếu tố về mặt quản lý, nhân sự, việc quản lý vốn nhà nước đối SCIC đã là quá sức, chưa nói đến chuyện phải tìm ra đường hướng để đầu tư cho hiệu quả.

SCIC gay lang phi lon khi dau tu: Tai nang luc?
Các khoản SCIC tự đầu tư bị Kiểm toán Nhà nước đánh giá là hiệu quả thấp

Trong điều kiện như vậy, việc SCIC gửi tiền vào ngân hàng (gửi tiền có kỳ hạn - PV) được coi là cách làm đơn giản và an toàn để bảo toàn vốn nhà nước, đồng thời có mức lợi nhuận thỏa đáng.

Theo vị chuyên gia, có một bộ phận cán bộ rất sợ khi dính líu đến chuyện đầu tư, kể cả đầu tư vào các doanh nghiệp có quyền điều hành của nhà nước hay vị thế của nhà nước. Chẳng hạn, trước đó, đã có trường hợp gửi tiền cho các AMC của Ngân hàng NN-PTNT nông nghiệp sau đó bị mất vốn, thậm chí một số cán bộ  phải chịu trách nhiệm về mặt pháp lý.

Chính điều ấy khiến một bộ phận cán bộ quản lý trở nên rụt rè trong quá trình đầu tư và khi ấy, việc gửi tiền vào ngân hàng dường như vẫn là biện pháp an toàn nhất và tốt nhất bởi trong trường hợp không may, ngân hàng có khó khăn về tài chính hoặc vỡ nợ, phá sản thì vẫn có đảm bảo an toàn về vốn gốc và lãi suất.

"Hành động này tạo ra vòng luẩn quẩn của một dòng tiền nhất định:  SCIC nhận vốn từ nhà nước rồi gửi tiền vào ngân hàng, ngân hàng trả lãi suất cho SCIC, như vậy khác nào nhà nước trả lãi suất cho chính nhà nước.

Vẫn biết điều đó đối với nhà nước và nền kinh tế là rất vô lý nhưng nó lại an toàn cho người quản lý vốn", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh nhận xét.

Cách làm của SCIC dường như đã đi ngược lại với những tuyên bố về giá trị mà họ theo đuổi (năng động, chuẩn mực, hiệu quả, bền vững) nhưng ông Thịnh một lần nữa nhấn mạnh, hoạt động quản lý vốn đối với SCIC đã là hơi quá sức và ông dẫn chứng một ví dụ đơn giản.

Thực tế cho thấy, cán bộ của SCIC phải đứng ra đại diện cho vốn chủ sở hữu nhà nước ở rất nhiều doanh nghiệp, thậm chí  một người có thể đứng ra làm đại diện cho vốn chủ sở hữu nhà nước ở nhiều doanh nghiệp lớn.

"Thử hỏi một năm vị cán bộ đó xuống các doanh nghiệp kia được mấy lần để quản lý, giám sát đồng vốn, nói gì đến việc một đại diện vốn chủ sở hữu nhà nước phải thể hiện vai trò quản lý cũng như quyết định của mình.

Vì lẽ đó, việc SCIC tự đầu tư kém hiệu quả, gây lãng phí khi rót tiền vào nhiều dự án bất động sản, nhiệt điện cũng không gây ngạc nhiên. Đòi hỏi họ phải đầu tư hiệu quả, sinh lời là một bài toán quá khó. Cho nên, mặc dù định hướng của SCIC, đòi hỏi của xã hội là rất lớn nhưng thực tế lại không được như kỳ vọng", ông Thịnh nói.

Cũng theo vị chuyên gia, không chỉ riêng SCIC mà hoạt động đầu tư công ở Việt Nam nhiều khi vẫn mang tính cảm tính. Hiện Bộ Tài chính đã chuyển SCIC về Ủy ban quản lý vốn nhà nước và có không ít người hy vọng việc làm này sẽ tạo ra được những xung lực mới để hoạt động quản lý và đầu tư vốn tốt hơn, có hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, khi hoạt động đầu tư công ở Việt Nam vẫn còn nhiều vấn đề để bàn cãi thì hy vọng có thể đạt được điều gì đó mới mẻ hơn, hiệu quả hơn trong hoạt động quản lý, đầu tư vốn nhà nước cũng rất nhỏ nhoi.

Thành Luân

Thứ Tư, 02/01/2019 13:41

Sự Kiện