Tăng giá điện đúng quy định, quy trình, sao dân tâm tư?

(Doanh nghiệp) - Tăng giá điện không đúng thời điểm cùng với cách tính giá điện bậc thang lũy tiến là những nguyên nhân gây cộng hưởng, khiến người dân bức xúc

Khuyến khích sử dụng điện tiết kiệm (thông qua biểu giá điện lũy tiến để ứng xử với loại hàng hóa đặc biệt, đáp ứng đòi hỏi của quy luật khan hiếm nguồn lực nhằm điều tiết sử dụng điện một cách hợp lý); Có chính sách an sinh xã hội đối với những hộ nghèo, thu nhập thấp (thông qua việc tính mức giá điện cho hộ được xác định là hộ có thu nhập thấp tiêu dùng điện từ 0-50 kWh (bậc 1) bằng 92% so với mức giá điện bình quân, tiêu dùng điện từ 51-100 kWh (bậc 2) bằng 95% so với mức giá điện bình quân, và tính mức giá cho các hộ có thu nhập trung bình tiêu thụ điện từ 101-200 kWh/tháng (bậc 3) bằng 110% so với giá bán bình quân…). Những mục tiêu trên là hoàn toàn đúng đắn.

Tuy nhiên, nếu xét trong bối cảnh hiện nay, biểu giá điện này đang bộc lộ nhiều nhược điểm và không còn phù hợp với tình hình thực tế sử dụng điện hiện nay nữa. Nếu năm 2014, tỷ lệ hộ tiêu dùng điện dưới 50 kWh/tháng so với tổng số hộ dùng điện là 21,79% thì năm 2017 giảm xuống còn 17% và năm 2018 chỉ còn 15,52%; số hộ sử dụng điện trên 400 kWh là 4,7%, tương đương 1 triệu hộ thì đến năm 2018 đã lên con số 1,51 triệu hộ. Năm 2017, có 78% số hộ dùng dưới 200 kWh/tháng, tức khoảng 22,2 triệu hộ thì đến năm 2018 giảm xuống còn 19,8 triệu hộ. Trong khi đó số lượng dùng trên 200 kWh/tháng đã là 8,1 triệu hộ; số hộ tiêu dùng điện ở mức 300 kwh/tháng trở lên năm 2014 là 8,63% thì năm 2018 đã là 10,69%...

Khu vực sử dụng điện ở hai mức 2 và 3 rất lớn, chiếm tới trên 50% số hộ dùng điện của cả nước. Nếu tính cả số hộ dùng ở bậc 1, tức là dưới 100 kWh đến 300 kWh thì tỉ lệ này lên tới 85% số hộ sử dụng điện trong cả nước. Như vậy có thể thấy, nhu cầu tiêu dùng điện của người dân đã tăng theo sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước và thiết kế bậc thang như trước đây đã không còn phù hợp.

Thứ hai, nhiều bậc gắn với nhiều mức giá, nhưng khoảng chênh lệch giá giữa một số bậc thang quá ít, trong khi mức giá có khoảng chênh lệch cao lại rơi vào số đông hộ có mức tiêu dùng điện trung bình, phổ biến của xã hội.

Cụ thể, theo biểu giá điện luỹ tiến hiện nay, người dùng ở 2 bậc thang đầu (dưới 100 kWh) được hưởng giá thấp; dùng ở mức trung bình từ 101-200 kWh và 201-300 kWh phải chịu mức cao hơn và nhóm khách hàng dùng trên 400 kWh – được coi là nhóm người giàu, trả tiền cao nhất.

Nhưng xét ở mức chênh lệch giá giữa các bậc thì bậc 1 và 2 chênh nhau có 56 đồng một kWh, còn các bậc 3, 4 và 5 mức chênh khá lớn. Giá điện ở bậc 4 cao hơn bậc 3 tới 522 đồng, trong khi bậc 6 cao nhất chỉ chênh với bậc liền kề trước đó có 93 đồng một kWh.

Nếu nói rằng Bộ Công thương có mâu thuẫn trong cách giải thích là không hoàn toàn chính xác, nhưng rõ ràng, việc áp dụng thời điểm tăng giá cùng với cách tính giá điện bậc thang lũy tiến theo sản lượng điện như hiện nay là không còn phù hợp và đó chính là những nguyên nhân gây cộng hưởng, khiến hóa đơn tiền điện của người dân đã cao lại càng bị đội lên cao hơn.

Tăng giá điện với khu vực thu nhập cao

PV: Vẫn phải ghi nhận, vấn đề sửa biểu giá điện đã được đặt ra một cách nghiêm túc. Vậy chúng ta nên sửa theo hướng nào? Trong bối cảnh giá bình quân cơ sở vẫn là một ẩn số thì việc sửa biểu giá điện bậc thang có dễ dàng thực hiện không? Nguy cơ sửa từ một sự bất hợp lý này sang một sự bất hợp lý khác cần được nhận diện như thế nào?

TS Dương Đình Giám: Hiện có nhiều quan điểm cho rằng cách tính bậc thang lũy tiến dùng càng nhiều, càng phải trả nhiều tiền được cho là phi thị trường, nhưng thực ra nó lại phù hợp với mục tiêu tiết kiệm điện.

Hiện nay, nguồn năng lượng hóa thạch dần cạn kiệt, năng lượng tái tạo ở nước ta mới phát triển nhưng gặp nhiều khó khăn, trong khi đó nhu cầu và tiêu thụ năng lượng của Việt Nam tăng, yêu cầu sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng là cần thiết, người dân cũng cần đồng thuận với chủ trương này.

Tuy nhiên, như đã nói ở trên, việc áp dụng biểu giá điện bậc thang lũy tiến thật sự đang bộc lộ nhiều bất cập, không còn phù hợp với bối cảnh phát triển hiện nay. Cách xây dựng bảng giá lũy tiến 6 bậc, ở hai bậc đầu của biểu giá điện có mức giá bán thấp hơn mức giá bán lẻ điện bình quân, nhưng bước nhảy số quá ít (chỉ từ 0-50 và 51-100kWh) là không phù hợp nữa. Vì hiện tại, đa số người dân đều đã sử dụng trên mức này. Mà khi vượt bậc so với quy định thì lập tức người dân phải chịu một mức giá cao hơn. Với quy định này, có khoảng hơn 10 triệu hộ gia đình đang có mức tiêu thụ trong khoảng từ 101 -200 kWh/tháng (chiếm khoảng gần 39% số hộ dùng điện cả nước) đang phải chịu ảnh hưởng. Nếu tính cả số hộ dùng dưới 100kWh/tháng thì tổng số hộ lên tới gần 20 nghìn hộ, chiếm hơn 76% số dùng điện trong cả nước. Vì thế, phản ứng của đa số người dân và xã hội là dễ hiểu. Do vậy, yêu cầu phải xem xét, sửa lại cách tính giá điện là cần thiết.

Việc sửa lại biểu giá lũy tiến có thể có nhiều cách, ngành Điện có thể nghiên cứu để giảm bớt số bậc thang, nới rộng số khoảng cách giữa các bậc; nhưng cũng có thể giữ nguyên số bậc thang và nới rộng 3 bậc thang đầu… nhằm đáp ứng số đông hộ có mức tiêu dùng điện trung bình, phổ biến của xã hội. Đây là nhóm đối tượng cần được ưu tiên, hỗ trợ nhiều hơn so với nhóm đối tượng có điều kiện, thu nhập cao trong xã hội. Với nhóm đối tượng có điều kiện, sử dụng nhiều điện có thể điều chỉnh mức giá tăng cao hơn nữa.

Thứ Sáu, 24/05/2019 13:37

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện