Trách nhiệm minh bạch của EVN trước việc tăng giá, dấu mật

(Doanh nghiệp) - Cách tính giá điện, khoản tiền gửi mấy chục ngàn tỷ đồng gửi không kì hạn tại ngân hàng chưa được EVN chưa minh bạch...

Chuyện nhiều người tiêu dùng bị sốc vì hóa đơn tiền điện tháng 4/2019 tăng "phi mã"  một lần nữa khiến yêu cầu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) phải minh bạch cách tính giá điện càng trở nên cấp thiết.

Minh bạch đầu vào

Chuyên gia năng lượng Ngô Đức Lâm (Liên minh Năng lượng bền vững Việt Nam) cho biết, điều quan trọng nhất của các loại giá là cần công khai các đầu vào để tính chi phí, bởi nếu không, nó dẫn tới giá thành không thực, trong đó còn có thể có những yếu tố chưa minh bạch, chưa đúng mà người tiêu dùng cần biết.

Trước nay, đầu vào của điện lực ít được đề cập. Thông thường, có từ 7-9 yếu tố được tính vào đầu vào, gồm: khấu hao, nguyên nhiên liệu, vật liệu; lương (thưởng); sửa chữa lớn; dịch vụ mua ngoài; chi phí tài chính (lãi vay, chênh lệch tỷ giá); chi phí phát triển khách hàng và các chi phí bằng tiền khác.

Trong các chi phí đầu vào trên, có 2 chi phí là khấu hao và chi phí định mức lương là do Nhà nước quy định, còn các chi phí khác hoàn toàn do EVN tự quyết định. Việc EVN tự quyết định, theo chuyên gia, có thể dẫn đến có nhiều yếu tố không khách quan, có lợi cho bên sản xuất, không minh bạch, ảnh hưởng nhiều đến yếu tố giảm giá thành.

Chuyên gia Ngô Đức Lâm cho rằng, cần phải làm rõ và minh bạch hơn chi phí cho giá phát điện - đó là chi phí lớn nhất ảnh hưởng tới giá điện (chiếm hơn 70%), trong đó cần quan tâm đến nhiên liệu (khối lượng cần dùng và giá), vận hành, sửa chữa, điện tự dùng.

Yếu tố quyết định ở đây là yếu tố năng suất và hiệu suất của bản thân các nhà máy điện. Năng suất và hiệu suất của các nhà máy phát điện hiện nay chưa được minh bạch. Nếu quản lý tốt có khả năng giá thành phát điện còn có khả năng giảm được chứ không chỉ có tăng giá.

Về tỷ giá, đây là yếu tố đã được tính vào giá thành theo quy định và hướng dẫn của Bộ Công thương, tuy nhiên vẫn có những ý kiến cho rằng cần xem xét xem liệu đã công bằng chưa giữa EVN với các doanh nghiệp khác; có đưa tất cả 100% vào giá thành hay chỉ đưa một tỷ lệ hợp lý, phù hợp khác; nên đưa vào trải dài trong nhiều năm hay giật cục.

Trach nhiem minh bach cua EVN truoc viec tang gia, dau mat
EVN cần phải minh bạch cách tính giá điện để người tiêu dùng được rõ

Báo Thanh niên dẫn thông cáo báo chí công bố sản xuất kinh doanh điện năm 2017 của Bộ Công thương có một số điểm đáng lưu ý. Đó là các khoản chi phí chưa tính vào giá thành sản xuất, kinh doanh điện năm 2017 gồm: số dư chênh lệch tỷ giá chưa được hạch toán vào giá thành sản xuất, kinh doanh điện của Tổng công ty Truyền tải điện quốc gia là 1.940,29 tỉ đồng; khoản chênh lệch tỷ giá thực hiện hợp đồng mua bán điện của các đơn vị phát điện năm 2017 khoảng 3.071,14 tỉ đồng.

Tổng số tiền chênh lệch tỷ giá chưa được tính đầy đủ vào giá điện trong năm 2017 đã hơn 5.000 tỉ đồng. Ngoài ra còn khoản chênh lệch tỷ giá thực hiện hợp đồng mua bán điện của các đơn vị phát điện các năm trước cũng chưa được tính vào giá điện.

Theo Cục Điều tiết điện lực (Bộ Công thương), tỷ giá chưa tính vào giá điện của năm 2015 là 754 tỉ đồng, chênh lệch tỷ giá phát sinh trong năm 2018 chưa tính vào giá điện lên tới 3.593 tỉ đồng… Như vậy, riêng tiền chênh lệch tỷ giá, tính cộng dồn qua các năm chưa tính đầy đủ trong giá điện lên tới gần 10.000 tỉ đồng.

Vì thế ngay cả năm lãi hàng nghìn tỉ đồng, nhưng năm sau đó, giá điện cũng phải tăng với lý do… bù lỗ cho các khoản lỗ cũ và tỷ giá chênh lệch.

Đơn cử năm 2017 EVN báo lãi 2.799,08 tỉ đồng, nhưng với khoản chi phí chưa được tính đủ trong giá thành điện của các năm trước (trong đó có tiền chênh lệch tỷ giá), giá điện từ năm 2019 phải được “tính toán lại” và một trong những cách giảm khoản lỗ, chênh lệch tỷ giá đang treo của mấy năm trước bằng cách tăng giá bán điện vào tháng 3 vừa qua là vậy.

Ước tính, năm nay, sau khi tăng 8,36% giá điện, EVN sẽ tăng thu được 20.000 tỉ đồng. Nếu thêm định mức lãi 3%, EVN sẽ tăng thu thêm hơn 6.500 tỉ đồng nữa. Tuy nhiên, theo EVN, ngành vẫn phải chi trả chi phí đầu vào tăng thêm gồm than 7.000 tỉ đồng, chênh lệch giá khí bao tiêu gần 6.000 tỉ đồng, chênh lệch tỷ giá gần 4.000 tỉ đồng và các khoản chi khác khiến tổng chi lên đến 21.000 tỉ đồng.

Về yếu tố tiền lương, chuyên gia Ngô Đức Lâm cho ay, 1kWh điện năng hiện phải gánh chịu quá nhiều chi phí, từ khâu sản xuất đến các khâu trung gian và số lượng người được tính giá trên 1kWh là rất lớn. Việc định biên số người trên là do EVN tự định biên dưới sự hướng dẫn của các thông tư hướng dẫn của Bộ Công thương.

Yếu tố tổn thất truyền tải hệ thống còn quá lớn. Theo ông Lâm, năm 2013, tổn thất truyền tải hệ thống là 8,8% (trong khi Thủ tướng yêu cầu là 8%); năm 2014 tăng trên 9%, nếu tăng thêm 1% là mất đi 1,1 tỷ kWh.

Chi phí cho truyền tải năm 2013 là 79,9 đồng/1kWh, năm 2015 đã lên mức 104 đồng/kWh, mà nguyên nhân dẫn đến tăng chi phí chính là tăng tổn thất truyền tải này.

Lưu ý cơ cấu giá điện, tính hiệu quả của ngành điện, hiệu suất thiết bị... đang bị lờ đi, ông Ngô Đức Lâm đặt câu hỏi: "Tại sao đặt vấn đề dùng biện pháp giá hạn chế sử dụng điện đối với người tiêu dùng, lại không áp dụng biện pháp giá để bắt buộc tiết kiệm đối với ngành điện như tiết kiệm điện tự dùng và tổn thất truyền tải?

Thanh tra Chính phủ trước đây đã phát hiện các khoản lỗ đầu tư trái ngành lên đến hàng chục ngàn tỉ đồng đã được đưa vào tính giá điện.

Thứ Hai, 29/04/2019 06:58

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện