Gồng mình trả nợ Trung Quốc, Đạm Ninh Bình 'sập bẫy'?

(Tài chính) - Theo chuyên gia, khi việc phía Việt Nam vay vốn Eximbank Trung Quốc, các điều khoản vay nợ đều đã được đặt lên bàn cân.

Mục tiêu chính trị và kinh tế

Nhà máy Đạm Ninh Bình đang phải gồng mình trả khoản nợ Ngân hàng Eximbank Trung Quốc lên tới 5.000 tỷ đồng với lãi suất 4%/năm. Ngoài ra, theo kết quả thanh tra của Bộ Công thương, Đạm Ninh Bình thua lỗ nhiều năm là do chi phí đầu tư lớn, công nghệ lạc hậu, chi phí sản xuất cao, sản phẩm chất lượng kém nên không tiêu thụ được khiến hàng tồn kho, thành thử càng hoạt động, khoản lỗ càng gia tăng.

Trên báo chí, lãnh đạo Tập đoàn Hóa chất Việt Nam (Vinachem) cho biết, khi vay tiền Eximbank, một trong những điều kiện của họ là Việt Nam phải sử dụng nhà thầu của họ. Ngoài ra, dây chuyền của nhà máy sử dụng công nghệ châu Âu nhưng có một số thiết bị, máy móc gia công tại Trung Quốc.

Gong minh tra no Trung Quoc, Dam Ninh Binh 'sap bay'?
Nhà máy Đạm Ninh Bình đang phải gồng mình trả nợ Trung Quốc

Trong khi đó, có chuyên gia kinh tế chỉ ra rằng, Eximbank Trung Quốc thực chất là một ngân hàng chính trị, các hoạt động cho vay của Eximbank ra nước ngoài có yếu tố chính trị thay vì yếu tố hỗ trợ phát triển như ODA. Thậm chí, nước tiếp nhận nguồn vốn hỗ trợ ra nước ngoài của Trung Quốc bắt buộc phải mua ít nhất 50% hàng hóa, dịch vụ từ các công ty nội địa Trung Quốc. Đặc biệt, việc giải ngân nguồn vốn này luôn chậm trễ và bất ổn khó lường.

Đánh giá về cách làm của Eximbank Trung Quốc, PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, Trưởng Bộ môn Quản trị Tài chính Quốc tế, khoa Tài chính Quốc  tế (Học viện Tài chính) cho rằng, hầu hết các Eximbank trên thế giới chứ không riêng gì Eximbank Trung Quốc là những ngân hàng có vốn được kết hợp một phần bởi nguồn vốn nhà nước với nguồn vốn của các hiệp hội ngành nghề của các quốc gia đó nhằm ưu tiên cho vay xuất khẩu hoặc nhập khẩu đối với các đối tác nước ngoài, tạo điều kiện cho các ngành xuất nhập khẩu trong nước phát triển.

Cũng theo ông Thịnh, việc sử dụng nguồn vốn của các ngân hàng Exim tuân thủ theo nguyên tắc tài trợ thương mại giá rẻ cho những người có quan hệ xuất nhập khẩu và quan hệ tốt với các đối tác trong nước.

"Như vậy, hầu hết các Eximbank đều hoạt động vì mục tiêu chính trị và mục tiêu kinh tế của các hiệp hội ngành nghề hoặc cho cả quốc gia", ông nói.

Đối với Eximbank Trung Quốc, vị chuyên gia cho biết, ngân hàng này chủ yếu sử dụng nguồn vốn của chính phủ Trung Quốc, còn vốn của hiệp hội ngành nghề không đáng kể.

Ngoài ra, so với vốn ODA, vốn từ Eximbank ít ưu đãi hơn nhiều nhưng đều có các yêu cầu về mặt thể chế, chính trị. Trước hết, họ yêu cầu tạo điều kiện cho nhà thầu Trung Quốc được trúng thầu để giải quyết công ăn việc làm. Đây có thể là yêu cầu của các hiệp hội ngành nghề nói riêng cũng như yêu cầu từ phía Chính phủ Trung Quốc đối với các dự án nhận vốn vay từ Trung Quốc.

"Bởi thế, các dự án vay vốn Eximbank Trung Quốc hoặc ODA Trung Quốc phải chấp nhận nhà thầu Trung Quốc cũng là điều bình thường vì nó là điều kiện được đặt ra gần như hàng đầu của Trung Quốc.

Dù vậy, các dự án ở Việt Nam cũng như trên thế giới đã cho thấy, nhà thầu Trung Quốc tồn tại rất nhiều vấn đề. Chẳng hạn, họ đưa người của họ sang rồi các lao động đó ở lại bất hợp pháp ở các quốc gia, hình thành nên các "China town". Mặt khác, để nhận được thầu, nhà thầu Trung Quốc thường đặt giá rẻ hơn so với yêu cầu, sau đó trong quá trình thực thi họ sẽ kéo dài thời gian, đòi tăng vốn... làm cho giá đầu tư đội lên có thể ngang bằng với người bỏ thầu đắt nhất của dự án đó.

Eximbank cũng thường đặt ra điều kiện phải sử dụng hàng hóa, máy móc thiết bị của nước họ. Tùy theo từng trường hợp mà có thể mức độ yêu cầu sử dụng thiết bị, công nghệ của người cung cấp vốn cao hay thấp.

Dù Eximbank Trung Quốc tuyên bố rằng đó là công nghệ G7, hiện đại nhưng trong đó luôn có những bộ phận, thiết bị Trung Quốc được sử dụng mang tính thay thế, hoặc được gắn mác tiêu chuẩn của châu Âu", PGS.TS Đinh Trọng Thịnh chỉ rõ.

Trở lại với việc dự án Đạm Ninh Bình vay vốn với lãi suất 4% từ Eximbank Trung Quốc, ông Thịnh cho rằng đó là mức lãi suất không phải quá thấp dù vẫn rẻ hơn nhiều so với vay trên trường quốc tế, lại thêm các điều kiện khác.

"Đối với hầu hết các dự án nhận vốn của Eximbank Trung Quốc, không chỉ riêng Đạm Ninh Bình, Việt Nam đã tính một cách đơn giản rằng,  công nghệ Trung Quốc cũng tương đối hiện đại và được cộng đồng châu Âu chấp nhận. Vì lẽ đó, dù dây chuyền của nhà máy sử dụng công nghệ châu Âu nhưng vẫn có một số thiết bị, máy móc gia công tại Trung Quốc hay được phía Trung Quốc nói rằng chúng được châu Âu chấp thuận.

Thứ Hai, 22/08/2016 07:27

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện