Ngân hàng có nguy cơ bị rửa tiền: Kiểm soát tốt chưa?

(Tài chính) - Cơ chế kiểm soát chưa tốt, ngân hàng có thể trở thành nới trú chân cho tội phạm, cho các hoạt động kinh doanh phi pháp.

Theo dõi báo cáo tóm tắt kết quả đánh giá rủi ro hoạt động rửa tiền tại Việt Nam 2012-2017 của Ngân hàng Nhà nước, trong đó có chỉ ra ba lĩnh vực có nguy cơ rửa tiền thuộc nhóm cao là ngân hàng, bất động sản và kênh chuyển tiền phi chính thức.

Riêng lĩnh vực ngân hàng được đánh giá là có nguy cơ rửa tiền cao, có tới 90% giao dịch nghi ngờ rửa tiền liên quan đến ngân hàng.

Không ngạc nhiên trước kết quả báo cáo, ông Hoàng Văn Cường ĐBQH đoàn Hà Nội cho rằng, Ngân hàng là nơi rửa tiền nhiều nhất, hiệu quả nhất.

Ngan hang co nguy co bi rua tien: Kiem soat tot chua?
Ảnh minh họa

Lấy ví dụ từ Thụy Sĩ, ông cho biết, có thời điểm các ngân hàng Thụy Sĩ rất giàu vì quốc gia này từng được ví như một thiên đường trốn thuế.

Những hoạt động rửa tiền chủ yếu liên quan đến những hành vi như ủy thác tài chính, tư vấn tài chính hoặc liên quan đến những khoản tiền “kếch xù” giao dịch thông qua các ngân hàng ở Thụy Sĩ giúp số tiền “rửa” thông qua các ngân hàng ở Thụy Sĩ tăng cao kỷ lục.

Điều tra năm 2014 của Hiệp hội ngân hàng Thụy Sĩ cho biết, các ngân hàng ở Thụy Sĩ đã phát hiện 1.753 trường hợp giao dịch bị nghi ngờ rửa tiền, với số tiền cao mức kỷ lục là 3,5 tỷ USD. Giao dịch có giá trị lớn nhất là 213,4 triệu USD. Số tiền được “rửa” chủ yếu là tiền trốn thuế. Ngoài ra, tiền liên quan đến hành vi tham nhũng, biển thủ, nhận hối lộ cũng chiếm tới 40% các trường hợp bị phát hiện. 

Ở Việt Nam, tỉ lệ giao dịch đáng ngờ cũng được báo cáo chiếm tới 90% tại các ngân hàng. Lý giải vì sao ngân hàng lại là nơi rửa tiền hiệu quả như vậy, ông Hoàng Văn Cường cho rằng đó là do cơ chế giám sát.

Theo vị đại biểu này, để rửa tiền, các đối tượng phạm tội phải đưa được tiền bất hợp pháp vào lưu chuyển trong hệ thống kinh tế tài chính, hay nói cách khác là gửi tiền vào các tài khoản ngân hàng.

Đây là thao tác đầu tiên của hoạt động rửa tiền, nhằm chuyển đổi các khoản tiền do phạm tội mà có sang các hình thức hợp pháp khác và đưa vào các chu trình kinh tế tài chính.

Đây được coi là giai đoạn khó khăn nhất, do dòng tiền sẽ bị kiểm soát bởi các cơ chế điều tra chống tội phạm rửa tiền, các cơ chế tự kiểm soát, nâng cao khả năng phòng ngừa rủi ro của hệ thống ngân hàng.

Như vậy, vấn đề ở đây là khâu kiểm soát các ngân hàng có làm tốt không? Các cơ quan an ninh tiền tệ quốc gia, các cơ quan phòng chống rửa tiền quốc gia đã nắm bắt thông tin, xử lý, điều tra thế nào? Cụ thể ở đây là khi phát hiện có giao dịch đáng ngờ, vượt quá số tiền quy định cho phép hoặc đối tượng gửi tiền gửi làm nhiều lần trong ngày, các ngân hàng thương mại phải báo cáo ngay cho Ngân hàng Nhà nước. Trong vai trò quản lý, Ngân hàng Nhà nước phải có chức năng tổng hợp, theo dõi và thông báo cho các cơ quan an ninh tiền tệ quốc gia để có biện pháp ngăn chặn, xử lý kịp thời. Cơ chế kiểm soát đầu vào rất quan trọng và là khâu quan trọng nhất nhằm phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ rửa tiền qua ngân hàng.

Ở Trung Quốc, khi phá án tham nhũng các cơ quan chức năng thường thu được rất nhiều tiền mặt trong nhà, trong kho của các đối tượng phạm tội chưa kịp tẩu tán hoặc không thể tẩu tán được do số tiền quá lớn. Sở dĩ, số tiền lớn như vậy còn bị mắc kẹt là do cơ chế kiểm soát tại các hệ thống ngân hàng cũng như cơ chế kiểm tra an ninh tiền tệ được thắt chặt, làm tốt.

Trong trường hợp cơ chế kiểm soát lỏng lẻo, các ngân hàng lơ là, thậm chí có sự thông đồng, bắt tay che dấu nguồn gốc dòng tiền, dòng tiền bẩn thâm nhập được vào hệ thống tài chính, số tiền được tích tụ và quay vòng thông qua hàng nghìn thao tác nghiệp vụ khác làm cho đồng tiền chuyển dịch khắp nơi, quay vòng nhiều lần để xoá đi dấu vết tội phạm, trở thành đồng tiền sạch và lưu chuyển trong hệ thống tài chính, kinh tế.

Thông qua đầu tư một cách hợp pháp vào hoạt động sản xuất kinh doanh dưới các hình thức như vốn đầu tư cho các doanh nghiệp, các khoản vay cá nhân, cổ phiếu, tín phiếu, bất động sản... nguồn gốc tiền bẩn sẽ được gột rửa và trở thành tiền sạch một cách hợp pháp.

Vị đại biểu cảnh báo, khi dòng tiền bẩn được gột rửa và tham gia luân chuyển trong các chu trình kinh tế có thể khiến các ngân hàng gặp khó khăn trong việc cân đối tài chính, bị mất cả năng chi trả do dòng tiền quá lớn, lại luân chuyển liên tục.

Hơn nữa, việc đầu tư vào các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh sẽ làm gia tăng giá trị đồng tiền phạm tội, trộn lẫn đồng tiền hợp pháp và bất hợp pháp, đây cũng là công đoạn khó khăn để có thể xác định hành vi cấu thành tội phạm.

Ngân hàng có nguy cơ bị rửa tiền: Cơ chế kiểm soát...

Việc này cũng đồng nghĩa với việc khó có thể kiểm soát được tình trạng phạm pháp như tham nhũng, mại dâm, buôn lậu... không chỉ trên phạm vi cả nước mà còn ở phạm vi quốc tế.

"Ảnh hưởng tới tính ổn định của hệ thống tài chính ngân hàng chỉ là hậu quả về sau, điều tôi lo ngại nhất chính là ngân hàng bị biến thành nơi trú chân cho tội phạm, là nơi trú ngụ cho các hoạt động kinh doanh phi pháp. Đây mới là mối lo nguy hại nhất", ông Cường nói.

Do đó, để phòng chống rửa tiền qua ngân hàng có hiệu quả, ông Cường cho rằng, không cách nào khcc các ngân hàng cần nâng cao cơ chế kiểm soát, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng, theo dõi, thông báo kịp thời các giao dịch đáng ngờ cho cơ quan có thẩm quyền để thanh tra, điều tra, xử lý các đối tượng có hành vi liên quan đến hoạt động rửa tiền qua ngân hàng.

  • Hoài An

Thứ Năm, 23/05/2019 07:22

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện