Nợ nước ngoài sắp chạm trần: Nhiều rủi ro nếu...

(Tài chính) - Khi nợ nước ngoài quốc gia tăng nhanh sẽ kéo theo những rủi ro về tỷ giá, lãi suất.

TS Cao Sĩ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam chia sẻ quan điểm của mình trước thực tế nợ nước ngoài quốc gia sắp chạm trần.

PV: Trong Báo cáo thẩm tra về tình hình thực hiện ngân sách nhà nước năm 2018 vừa trình Quốc hội, Ủy ban Tài chính Ngân sách cho biết, tỷ lệ nợ công/GDP có xu hướng giảm dần trong các năm gần đây, tuy nhiên nợ Chính phủ và nợ nước ngoài của quốc gia lại có xu hướng tăng lên, đặc biệt nợ nước ngoài của quốc gia đã dần tới trần cho phép (50% GDP).

Cụ thể, nợ công/GDP năm 2017 là 62,6% GDP; năm 2018 là 61,4% GDP và dự kiến năm 2019 là 61,3% GDP. Nợ Chính phủ năm 2017 là 51,8% GDP; năm 2018 là 52,1% GDP; năm 2019 dự kiến là 52,2% GDP. Trong khi đó, nợ nước ngoài của quốc gia năm 2017 là 45,2% GDP; năm 2018 là 49,7% GDP và dự kiến năm 2019 là 49,9 % GDP.

Ông có thể lý giải vì sao tỷ lệ nợ công của Việt Nam giảm, trong khi tỷ lệ nợ nước ngoài lại tăng lên và có nguy cơ chạm trần cho phép? Điều này cho thấy điều gì?

TS Cao Sĩ Kiêm: Đã làm ăn, muốn quốc gia phát triển thì buộc phải vay mượn để có nguồn lực đầu tư. Thế nhưng việc vay mượn ấy phải tuân thủ nguyên tắc vay, trả sòng phẳng, không để nợ nần ảnh hưởng đến cuộc sống người dân, uy tín của quốc gia.

No nuoc ngoai sap cham tran: Nhieu rui ro neu...
TS Cao Sĩ Kiêm

Về vấn đề nợ công của Việt Nam, đúng là nợ công tăng cao hơn GDP, nhưng Chính phủ đã nỗ lực để giảm mức tăng. Trong những năm qua, đặc biệt là trong năm 2018, chúng ta đã tích cực và quyết liệt hơn trong việc kiểm tra, giám sát, quản lý, chống tham nhũng, tiến hành kỷ luật, đưa ra xét xử nhiều đại án kinh tế, tham nhũng và những hành động này đã bắt đầu có kết quả, giúp cho nợ công giảm xuống.

Đối với nợ nước ngoài, Luật Quản lý nợ công quy định, nợ nước ngoài quốc gia gồm nợ nước ngoài Chính phủ, các khoản vay nước ngoài được Chính phủ bảo lãnh và nợ nước ngoài tự vay, tự trả của doanh nghiệp.

Nợ nước ngoài của quốc gia tăng lên một phần do các nhà đầu tư quốc tế có xu hướng chuyển dịch dòng vốn đầu tư trực tiếp trong điều kiện tình hình thế giới đang có nhiều diễn biến phức tạp và Việt Nam là một trong những điểm đến thu hút đầu tư. Thời gian qua, Việt Nam đã có nhiều chuyển biến trong hoạt động kinh tế và cải cách thủ tục hành chính, chính sách, xếp hạng tín nhiệm, nên đầu tư nước ngoài đến nhiều hơn, Việt Nam có cơ hội chọn lọc kỹ hơn, có nhiều dự án hiệu quả hơn. Vì lẽ đó, chúng ta có được nhiều vốn vay hơn.

Cùng với đó, chính sách của Việt Nam cũng hướng vào thúc đẩy xuất khẩu. Nhu cầu nhập khẩu máy móc thiết bị cho các công trình, dự án, nhập khẩu nguyên vật liệu để sản xuất, xuất khẩu là rất lớn. Hệ quả là nợ nước ngoài của doanh nghiệp tăng rất nhanh.

Điều tích cực có thể thấy từ những con số này là kinh tế ngoài quốc doanh đang nắm giữ trọng trách đưa nền kinh tế đi lên và những con số ấy cũng không quá nghiêm trọng, bởi như đã nói ở trên, phần nợ của doanh nghiệp là tự vay tự trả, ngân sách nhà nước không có nghĩa vụ trả thay.

Nợ nước ngoài không căn cứ nhiều vào số lượng so với GDP và ngân sách, mà căn cứ vào tính hiệu quả, nhất là trong tình hình hiện nay. Bởi tự vay tự trả nên doanh nghiệp phải tính toán sao cho sử dụng đồng vốn có hiệu quả, có lợi cho họ và đất nước, việc này không có gì phải chê trách hay lo ngại

Ngược lại, nếu vay nhiều mà làm ăn tùy tiện, quản lý lỏng lẻo gây thua lỗ, càng vay càng gây thiệt hại cho đất nước thì là điều đáng lo. Bởi lẽ, doanh nghiệp vay trả không sòng phẳng sẽ ảnh hưởng đến xếp hạng tín nhiệm của quốc gia.

Bên cạnh đó, cũng phải lường trước những rủi ro về tỷ giá và lãi suất USD khi nợ nước ngoài tăng lên.

PV: Tỷ lệ nợ công của Việt Nam có xu hướng giảm, kỳ hạn vay dài hơn, lãi suất thấp hơn, tỷ trọng vay trong nước cao hơn là một kết quả tích cực. Tuy nhiên, con số tuyệt đối về nợ công vẫn tiếp tục đà tăng. Cụ thể, theo báo cáo, dư nợ công ước thực hiện năm 2017 là 3,13 triệu tỷ đồng; ước năm 2018 là 3,4 triệu tỷ đồng. Như vậy, chúng ta có thể lạc quan trước thành tích giảm tỷ lệ nợ công/GDP hay không? Hệ quả của nó là gì?

TS Cao Sĩ Kiêm: Tỷ lệ nợ công có xu hướng giảm là con số đáng mừng, ngay cả khi con số tuyệt đối về nợ công vẫn tăng thì vẫn còn phải căn cứ vào GDP của đất nước. Nếu GDP tăng lên thì nợ công có tăng cũng không có vấn đề gì phải quá lo ngại.

Dù vậy, cần lưu ý rằng bội chi ngân sách của Việt Nam còn rất cao, dẫn đến các cân đối vĩ mô bị đe dọa. Để bảo đảm yêu cầu chi, cơ quan quản lý nhà nước phải đưa ra nhiều biện pháp để tăng nguồn thu, như tăng thuế môi trường, các loại thuế, phí khác… làm tăng thêm gánh nặng cho người dân.

Thứ Năm, 08/11/2018 13:30

Sự Kiện