Chỉ số phụ thuộc Trung Quốc của VN cao hơn ASEAN

(Thị trường) - Việt Nam đang giữ vị trí cao nhất trong khu vực Đông Nam Á (ASEAN) về mức độ phụ thuộc nhập khẩu từ Trung Quốc.

Đây là nhận định tại tham luận của TS Nguyễn Đình Cung và Trần Toàn Thắng - Viện nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (CIEM). 

Bản tham luận nói rõ, Việt Nam đang giữ vị trí cao nhất trong số các đối tác lớn như Mỹ, châu Âu, Nhật Bản và khu vực Đông Nam Á (ASEAN) về mức độ phụ thuộc nhập khẩu từ Trung Quốc.

Chi so phu thuoc Trung Quoc cua VN cao hon ASEAN
Việt Nam đang phụ thuộc nhập khẩu từ Trung Quốc lớn nhất ASEAN và các đối tác lớn. Nguồn: báo cáo của nhóm tác giả CIEM

Nếu năm 2004, chỉ số phụ thuộc của ASEAN cao hơn Việt Nam là 16%, thì tới năm 2014 chỉ số này đã đảo chiều - Việt Nam cao hơn ASEAN 21,7%. Đáng nói, xu hướng phụ thuộc ngày càng gia tăng nhanh chóng ở cả hai lĩnh vực nhập khẩu và xuất khẩu. Về nhập khẩu, Việt Nam chủ yếu nhập nguyên liệu, máy móc, linh kiện từ Trung Quốc. 

Phó giám đốc Trung tâm Thông tin Công nghiệp và Thương mại - tiến sĩ Lê Quốc Phương cũng cho hay kinh tế Việt Nam phụ thuộc nhiều vào Trung Quốc, thể hiện qua con số nhập siêu không ngừng tăng qua các năm, từ khoảng 200 triệu USD năm 2001 lên đến 28,9 tỉ USD vào năm 2014, tăng 144 lần. Hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc trực tiếp phục vụ cho hoạt động sản xuất hàng ngày của các doanh nghiệp, chỉ 20% là hàng tiêu dùng.

Trong khi đó, xuất khẩu mặc dù có mức thấp hơn trung bình của ASEAN nhưng cũng có xu hướng đi lên. Có tới 40 trên 94 ngành của Việt Nam phụ thuộc vào Trung Quốc. Trong số đó, những ngành có sự phụ thuộc tăng nhanh trên 200% của Việt nam hiện đang lớn hơn hoặc gấp đôi Philippines.

Các chuyên gia đều nhận định, sự gia tăng phụ thuộc chính là rào cản đối với DN Việt Nam. Nhất là khi Việt Nam tham gia vào TPP, yêu cầu về tỉ lệ xuất xứ hàng hóa có thể khiến Việt Nam không được hưởng những chính sách ưu đãi về thuế suất.

Còn về lâu dài, điều này tác động lâu dài đến khả năng nâng cấp công nghệ của doanh nghiệp bản địa, có khả năng Việt Nam rơi vào hiệu ứng 'giải công nghiệp hóa' sớm khi chỉ xuất khẩu được sang Trung Quốc các hàng hóa dựa vào tài nguyên và nhập khẩu hàng công nghiệp chế tạo thành phẩm. Về lâu dài, sẽ làm suy giảm năng suất của Việt Nam dẫn đến suy giảm tăng trưởng kinh tế trong dài hạn.

Trong bối cảnh trên, các chuyên gia đã bàn tới các giải pháp nhằm giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, nhất là trong trường hợp căng thẳng địa chính trị tiếp tục xảy ra.

Không sợ nước lớn

Chủ trương thoát Trung không phải bây giờ mới được đặt ra, từ năm 2014 nỗ lực thoát Trung đã được đề cập nhiều lần nhưng tới nay gần như không đem lại kết quả. Ngược lại, tỉ lệ phụ thuộc ngày càng sâu hơn.

Hầu hết các chuyên gia khi trao đổi với báo Đất Việt đều có chung quan điểm cho rằng nên nhìn nhận lại quan điểm thoát Trung.

TS. Dương Đình Giám – nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Chính sách công nghiệp (Bộ Công Thương) cho biết, trong xu thế toàn cầu hóa hiện nay, các quốc gia đều cần dựa lưng nhau vì những mối giao thoa về lợi ích. Chính vì thế, Việt Nam hay bất kỳ quốc gia nào khác cũng có những thuận lợi và khó khăn riêng trong phát triển kinh tế.

Thời gian qua, sở dĩ nhập khẩu các loại hàng hóa, nguyên vật liệu từ thị trường Trung Quốc tăng nhanh trong những năm vừa qua, là do chi phí nhập khẩu (bao gồm giá sản phẩm và chi phí vận chuyển) thấp hơn so với các thị trường khác.

TS Dương Đình Giám cho biết, các doanh nghiệp Việt Nam hiện mới chỉ nhìn nhận thị trường Trung Quốc theo tầm nhìn ngắn hạn, “có lợi là làm, dễ làm khó bỏ”; chứ chưa xác định được chiến lược một cách bài bản để từng bước chinh phục thị trường này, chí ít là khu vực các địa phương tây và nam Trung Quốc.

Việt Nam nghĩ lại việc thoát Trung: Không sợ nước lớn

"Vì vậy, thay vì đặt vấn đề “thoát hay không thoát”, ngay lúc này, Việt Nam cần tận dụng lợi thế của mình, đồng thời cần đa dạng hóa và đa phương hóa quan hệ trên mọi lĩnh vực, không ngừng nâng cao vị thế của mình trên trường quốc tế để tránh nguy cơ lệ thuộc vào một thị trường, mà cụ thể ở đây là Trung Quốc" - vị chuyên gia nhấn mạnh.

Theo đó, vị chuyên gia nhấn mạnh, nếu Việt Nam muốn giảm sự phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc thì phải có sự thay đổi đồng bộ từ cả hai phía Nhà nước và DN. Quan trọng nhất, Việt Nam vẫn phải đẩy mạnh, phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, trong tương lai, đây chính là nền tảng thúc đẩy nền kinh tế nước nhà phát triển.

An An  

Thứ Sáu, 04/12/2015 14:46

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện