EVN mua điện rẻ, bán cao: Không tâm phục, khẩu phục vì...

(Thị trường) - Vấn đề của EVN không nằm ở giá bao nhiêu mà mấu chốt là cơ sở để đưa ra giá sao cho minh bạch, tâm phục khẩu phục.

Nhân câu chuyện Cục điều tiết điện lực công bố mức giá mua điện bình quân từ các đơn vị phát điện trực tiếp tham thị trường trong vòng 3 năm là 1.087,3 đồng. Giá bán trung bình là 1.622,05 đồng. Nhiều câu hỏi đặt ra giá điện trung bình như vậy là thấp hay cao? Đã hợp lý chưa?

Ông Ngô Tuấn Kiệt – Nguyên Viện trưởng Viện Khoa học năng lượng cho rằng, vấn đề không nằm ở giá là bao nhiêu mà mấu chốt là cơ sở để đưa ra giá sao cho minh bạch, tâm phục khẩu phục.  

Vấn đề của EVN không chỉ là giá 

Thứ nhất, về câu chuyện giá. Phải nói rằng, nếu chỉ dựa vào những chỉ số mua điện từ Trung Quốc là 1.300 đồng/kWh, mua điện trong nước chỉ 800-900 đồng/kWh, (có một số thủy điện chỉ bán với giá 500-600 đồng/kWh) để nhận định EVN công bố mức giá mua và bán là cao hay thấp thì có tính chủ quan và chưa thật sự công bằng với họ.  

EVN mua dien re, ban cao: Khong tam phuc, khau phuc vi...
Vấn đề của EVN không chỉ nằm ở giá

Việc mua và giá mua điện từ Trung Quốc dựa trên các điều khoản ràng buộc trong hợp đồng đã ký kết và muốn thay đổi thì phải qua nhiều thủ tục phức tạp, đôi khi không thể vượt qua. Vì vậy, các nước xuất nhận khẩu năng lượng nói chung và điện nói riêng đều phải tính toán kỹ trước khi thương thảo đi đến ký kết hợp đồng cụ thể. Có nước chỉ ký kết hợp đồng mua điện theo giờ (khi không cần đối được nguồn) và như vậy thì phải chịu giá mua điện cao như hợp đồng mua bán điện giữa Thái Lan và Lào mua giờ cao điểm và chịu giá giừo cao điểm, có khi lên tới 15 - 20 UScents/kWh hoặc lớn hơn.  

Việt Nam hiện đang chuyển đổi sang thị trường điện, nên còn nhiều vấn đề cần giải quyết. Không phải tất cả các nhà máy sản xuất điện đều tham gia vào thị trường điện cho một hộ mua điện duy nhất hiện nay là ngành điện. Bản thân ngành điện lại kinh doanh một loại sản phẩm đặc thù là điện năng - một loại hàng hoá không thể tích trữ. Vì vậy, từ người sản xuất đến người vận chuyển và người tiêu dùng điện năng không thể tách rời.

Điện năng sản xuất đưa đến tay người tiêu dùng phải ổn định, tin cậy và đảm bảo chất lượng theo quy định. Hệ thống điện cần có những nguồn cung cấp điện ổn định, theo đúng yêu cầu về số lượng và chất lượng cho hộ tiêu thụ để họ sản xuất hoặc sinh hoạt. Để đảm bảo sự phát triển kinh tế xã hội bền vững, tất cả các quốc gia đều quan tâm đến việc điều hành giá năng lượng và đảm bảo an ninh năng lượng Quốc gia.  

Hiện nay EVN đang chiếm một tỉ trọng lớn trong thị trường điện với các nhà máy nhiệt điện và thuỷ điện lớn, trong đó có những nhà máy được đầu tư xây dựng trước đây đã hết khấu hao như thuỷ điện Hoà Bình, Yaly, gần đây là Sơn La có giá thành sản xuất điện năng thấp. Hơn nữa cơ chế độc quyền và hạch toán toàn ngành đã tạo cho EVN cả thế và lực để chiếm lĩnh điều phối thị trường. Do đó, khi huy động nguồn phát, đương nhiên EVN phải huy động toàn lực của mình trước và khi thiếu mới tính đến các nguồn phát của các chủ đầu tư khác là điều dễ hiểu.  

Chính điều này sẽ gây khó khăn cho việc tính giá mua điện trung bình trong hệ thống. Vì phần giá mua điện từ các nguồn phát điện ngoài EVN rất dễ dàng minh bạch, ngược lại giá mua của EVN sẽ rất khó biết nếu không có những quy định cụ thể để có thể minh bạch hoá giá thành của từng nguồn phát để từ đó tính được giá trung bình của EVN. Đây cũng là rào cản cho việc giải bài toán vận hành tối ưu hệ thống điện nhằm mục tiêu giảm giá thành cung cấp điện năng và giá bán điện đến người tiêu thụ.  

Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân đẫn đến việc các thủy điện nhỏ khó vào được thị trường điện với giá chấp nhận được cho các chủ đều tư. Mặt khác, điện năng từ các trạm thuỷ điện nhỏ thường không có nhiều ý nghĩa trong hệ thống điện. Chính EVN cũng ngại mua bán kiểu gom hàng nhỏ lẻ, không ổn định vì chi phí tăng lên điều hành hệ thống tải điện khó khăn… vì vậy mới có câu chuyện bán rẻ EVN cũng không muốn mua. Không loại trừ hiện nay có những thủy điện nhỏ vẫn bán được điện thậm chí giá còn cao vì những lợi thế riêng về vị trí và sự ổn định …

Còn tỉ trọng mua điện từ Trung Quốc so với nhu cầu cũng không nhiều, nên hầu như không tác động tới cơ cấu giá điện bán ra hiện nay. Bản thân ngành điện sẽ biết cân đối, tính toán bài toán nhập khẩu điện hợp lý.  

Thứ Hai, 07/09/2015 13:30

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện