Giá xăng dầu Việt Nam giảm: Doanh nghiệp nước ngoài vui nhiều

(Thị trường) - Nền kinh tế VN chủ yếu là gia công, làm thuê... giảm giá xăng dầu thực chất là làm lợi cho DN nước ngoài, VN không được gì

'Không ai tự móc túi mình'

Ông Đỗ Hữu Hào - Nguyên Thứ trưởng Bộ Công thương cho rằng, giá xăng dầu thế giới đang giảm sâu (còn 64,1 đô la Mỹ/thùng - tổng cộng giảm hơn 40% kể từ tháng 6/2014). Trên lý thuyết, với một nền kinh tế mà xăng dầu chiếm tới 40% - 50% chi phí sản xuất, 10-15% chi phí giá thành sản phẩm hàng hóa, giá xăng dầu giảm chi phí toàn cầu cũng sẽ giảm, nền kinh tế có lợi.

Trong trường hợp này, có thể nhà nước sẽ chịu một khoản hụt thu ngân sách do giá xuất khẩu dầu thô bị giảm. Nhưng để cân nhắc giữa cái được và cái mất, rõ ràng cái được cho nền kinh tế lớn hơn nhiều so với cái mất là nguồn thu ngân sách.

Xét một cách tổng thể, xăng dầu giảm là tín hiệu tốt cho nền kinh tế vì VN là nước vừa xuất lại vừa nhập. Theo nguyên tắc xuất đi rồi nhập về, xuất rẻ lại nhập rẻ trong trường hợp này có thể nhà nước cũng không chịu thiệt nhưng nền kinh tế lại được lợi rõ ràng.

Ảnh minh họa
Ảnh minh họa

Tuy nhiên, đó là theo nguyên tắc thuận, còn tại VN hiện nay giá xăng dầu đã giảm tới 11 lần với tổng số tiền lên tới hơn 6.000 đồng/lít xăng nhưng giá cả hàng hóa, chi phí vận tải vẫn giữ nguyên, việc này phản ánh điều gì?

Ông Hào phân tích, chi phí xăng dầu đóng vị trí rất quan trọng trong sản xuất (45-50% chi phí sản xuất), do đó khi giá xăng dầu giảm lẽ thường chi phí vận tải và chi phí sản xuất phải giảm ngay. Tuy nhiên, do VN nền kinh tế đang ở giai đoạn hội nhập, nên việc giảm giá này sẽ bị chậm một nhịp.

Nếu theo tính toán, khi giá xăng dầu giảm, chi phí vận tải cũng phải giảm ít nhất tới 8-9%. Nhưng tại sao lại có tình trạng lên rất nhanh nhưng không muốn giảm?

Ở đây phải nói thẳng đó là do tâm lý chung, khi động chạm tới quyền lợi trực tiếp của doanh nghiệp thì không ai muốn giảm. Nên không loại trừ có tình trạng cố chây ì, bắt tay giữ giá để hưởng lợi.

Điều này giải thích vì sao 11 lần giảm giá xăng dầu, nhưng tình trạng hàng hóa, cước vận tải vẫn ì ra không chịu giảm. Đó là do lợi ích cá nhân, lợi ích cục bộ. Như tôi đã nói, trách nhiệm trước hết thuộc các cơ quan quản lý đã không ép được doanh nghiệp phải giảm giá.

Tất nhiên, trong trường hợp này không ai khác chính là Petrolimex người bán được xăng và khâu trung gian được hưởng lợi, người tiêu dùng và nền kinh tế vẫn chịu thiệt.

Nghiêm trọng hơn, khi giá xăng dầu giảm mà không có một sức ép nào buộc doanh nghiệp giảm giá sẽ gây hậu quả rất nghiêm trọng tới nền kinh tế. Cái lợi nhìn thấy chỉ là lợi cho một nhóm người.

Ở đây, là trách nhiệm của Bộ GTVT, Bộ Tài chính, lỗi là do công tác quản lý nhà nước đã không điều tiết, ép được doanh nghiệp phải giảm chi phí vận tải dẫn tới chi phí sản xuất cao, không có sức lan tỏa tới nền kinh tế, người tiêu dùng chịu thiệt.

Như vậy có thể thấy, lẽ ra giá xăng dầu giảm sẽ là tín hiệu tốt với nền kinh tế nhưng ngược lại do công tác quản lý nên việc giảm giá xăng dầu đang có tác động ngược lại. 

Với vai trò là cơ quan quản lý nhà nước, cần phải có trách nhiệm điều hành để giá xăng giảm trở thành nhân tố tác động lan tỏa tới nền kinh tế, đời sống người dân được củng cố tốt hơn khi đó người dân mới được hưởng lợi trực tiếp, nền kinh tế mới phát triển.

Nước ngoài và trung gian hưởng lợi

Để trả lời câu hỏi xăng dầu giảm nền kinh tế lợi hay hại, lợi ở đâu theo PGS.TS Nguyễn Văn Duệ - Trường Đại học KTQD cho rằng phải quay trở lại câu chuyện bản chất nền kinh tế VN là gì.

PGS.TS Nguyễn Văn Duệ nêu ví dụ, VN có tới 90 triệu dân, 80% là sử dụng xe máy, với tư duy tiểu nông sẽ thấy việc giảm giá vài ngàn/lít xăng là phấn khởi nhưng đó chỉ là cái được rất nhỏ.

Quan trọng là đầu vào cho nền kinh tế giảm, phải làm cho chi phí sản xuất giảm, sẽ trở thành nhân tố đẩy tốc độ phát triển kinh tế đi nhanh hơn, tác động tới nền sản xuất nhiều hơn, tạo ra nhiều hàng hóa hơn tức là có sức lan tỏa tới nền kinh tế lớn hơn.

Nhưng, giá xăng dầu giảm có đưa đến việc sản xuất hiệu quả hay không lại là vấn đề khác.

Theo ông Duệ, nếu nhìn vào bản chất của nền kinh tế VN, trả lời được câu hỏi VN là nước trực tiếp sản xuất hay chỉ là nước đi gia công, đi làm thuê. VN tham gia vào thị trường với vai trò là công xưởng sản xuất hay chỉ là khâu trung gian, kho chứa hàng, là nơi trung chuyển hàng hóa cho doanh nghiệp nước ngoài?

Phải nói ngay rằng nền kinh tế VN là nền kinh tế gia công. Nguyên liệu đầu vào chủ yếu đi nhập, lợi nhuận xuất khẩu không cao. VN tăng trưởng chủ yếu dựa vào đào và chặt, than và dầu thô là hai nhân tố tác động không nhỏ tới tăng trưởng của nền kinh tế.

Nền kinh tế VN không khác nào một nước đi làm công ăn lương cho các doanh nghiệp nước ngoài, không trực tiếp sản xuất tạo ra sản phẩm, giá trị gia tăng thấp nên việc giảm giá xăng dầu thực tế đang làm lợi cho doanh nghiệp nước ngoài.

Như vậy có thể trả lời, việc giảm giá xăng dầu không tác động nhiều tới công việc gia công, làm thuê hiện tại của VN. Dù nói thế nào người dân và cả nền kinh tế VN đều không có lợi.

Vấn đề của VN là phải cải thiện môi trường kinh doanh, phát triển công nghiệp phụ trợ, vấn đề này tới nay chưa được cải thiện nhiều. Nếu không thay đổi, chỉ có doanh nghiệp nước ngoài và khâu trung gian được lợi, nền kinh tế sản xuất và người dân không được lợi.

Gây đình đốn cho nền kinh tế

PGS.TS Nguyễn Quang Thái - Hội Khoa học kinh tế Việt Nam cho rằng, xăng dầu là một đầu vào quan trọng của nền kinh tế. Giá xăng dầu giảm mạnh nhất định có tác động có lợi nói chung với nền kinh tế, do chi phí sản xuất giảm. Tất nhiên, cũng có mặt bất lợi cho những nước dựa vào xuất khẩu dầu mỏ (như Nga), hoặc giảm một phần nguồn thu ngân sách cho xuất khẩu dầu thô từ Việt Nam.

Theo dự báo của Ngân hàng thế giới, giá sản phẩm ngoài dầu cũng có xu hướng giảm giá nhẹ hơn và tất nhiên cũng có “độ trễ” nhất định. Để thấy rõ lợi hại, hãy so sánh khi xăng dầu co lúc đã tăng đến 147USD/thùng để thấy tình hình hai thời điểm xăng dầu đã tác động đến kinh tế các nước thế nào.

Xăng dầu giảm mạnh: Người dân hưởng lợi thế nào?

PGS.TS Nguyễn Quang Thái cho rằng, có mối tương quan nhất định giữa giá năng lượng và giá các mặt hàng khác và cuối cùng lợi nhiều hơn là có hại cho nền kinh tế và cho mọi người.

Tất nhiên, nếu Công ty khai thác dầu sẽ thu lợi ít hơn sẽ phải điều chỉnh để tăng năng suất, giảm giá thành.

"Vấn đề giá dầu không khỏi có tác động của yếu tố đầu cơ, gây các tác hại nhiều mặt, kể cả tình trạng đình đốn kinh tế ở một số nước", ông Thái nói.

  • Lam Lam

Thứ Tư, 10/12/2014 16:02

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện