Ôtô Việt Nam: Tiếng kêu cứu trong đêm tối...

(Thị trường) - "Tôi chưa nhìn thấy, chưa hình dung ra được chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô trong nước hiện nay như thế nào để mà hy vọng".

Đó là nhận định của Tiến sỹ Vũ Đình Ánh, Phó viện trưởng Viện nghiên cứu Khoa học Thị trường giá cả (Bộ Tài chính) với Đất Việt, trước số liệu của Tổng cục Thống kê, năm 2014, số lượng ô tô nhập nguyên chiếc là 72.000 chiếc, giá trị tương đương 1,57 tỷ USD, chiếm một nửa lượng tiêu thụ của cả thị trường cả nước.

Miễn giảm thuế chỉ là tình thế, thời vụ

Theo phân tích của ông Ánh, thì sự biến động về số lượng ô tô nhập khẩu nguyên chiếc và tổng số tiền bỏ ra năm 2014, không liên quan quá nhiều đến xu hướng phân biệt giữa ô tô lắp ráp trong nước hay ô tô nhập khẩu, mà nó liên quan tới nhu cầu tiêu dùng.

Người VN, đặc biệt người có tiền thường chuộng dòng ô tô nhập khẩu, đặc biệt, khi kinh tế, lạm phát phục hồi, thu nhập 1 số bộ phận dân cư cải thiện thì nhu cầu mua sắm sẽ tăng cao. Nếu chỉ đơn giản nhìn vào con số thì đây chỉ là biểu hiện, cho một thị trường đã phục hồi và do đó nhu cầu, khả năng thanh toán của một bộ phận đối với ô tô tất yếu tăng lên.

Ôtô Việt Nam: Cạn kiệt lợi thế, liệu còn được... làm thuê?

Chưa kể đến bài toán, chất lượng xe ô tô lắp ráp trong nước, giá cả, hình thức cũng chi phối nhiều đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng.

Bên cạnh đó, trước việc Hiệp hội các nhà sản xuất ôtô Việt Nam (VAMA) kiến nghị, mong giảm nhiều loại thuế cho doanh nghiệp lắp ráp trong nước, đồng thời giữ trần thuế nhập khẩu nguyên chiếc trong cam kết FTA, ông Ánh cho biết thêm: "Thực ra, đối với ngành ô tô, thì bao gồm nhiều yếu tố, chứ không riêng chuyện hàng rào thuế quan, mở cửa thị trường trong nước. Mà còn liên quan đến chiến lược và thực hiện phát triển ngành ô tô VN".

Theo ông Ánh, thì mới đây, vừa có quyết định đối với một công ty của Tập đoàn ô tô VN, là thoái hết vốn đầu tư, điều này chứng tỏ, một là,  do hiệu quả hoạt động không cao, hai là, sự thay đổi trong chiến lược phát triển ô tô VN, với dấu hiệu nhà nước thoái toàn bộ vốn khỏi Tổng công ty, nên việc miễn giảm thuế chỉ là tình thế, thời vụ, không giải quyết cơ bản cho việc ngành ô tô VN sẽ phát triển như thế nào, liệu có cạnh tranh được với ô tô nhập khẩu trong điều kiện tới đây sẽ mở cửa, giảm hàng rào thuế quan xuống hay không?

Con đường phát triển ngành công nghiệp ô tô VN quá xa vời

Con đường phát triển ngành công nghiệp ô tô VN quá xa vời

Đồng tình quan điểm, chuyên gia kinh tế Lê Đăng Doanh bày tỏ quan điểm: "Ngành ô tô của VN đang gặp nhiều thách thức rất lớn, đặc biệt, trước tình hình sắp tới đây sẽ mở cửa thị trường, lúc đó ô tô của các nước ASEAN mạnh hơn thì sẽ tràn vào VN, lúc đó, chúng ta rất khó có thể cạnh tranh được.

Vì thế, cho nên chắc chắn sẽ còn đối mặt với nhiều khó khăn hơn nữa trong thời gian tới, sắp tới đây thuế nhập khẩu ô tô sẽ ngày càng giảm đi, khó khăn sẽ chồng lên khó khăn".

Ông Doanh lo lắng, nếu giảm thuế thì sức ép lên ngành ô tô trong nước là rất lớn, ô tô nhập khẩu đắt hơn nhưng tâm lý người tiêu dùng vẫn thích ô tô nhập khẩu nguyên chiếc. Kể cả ô tô lắp ráp trong nước, hàm lượng giá trị gia tăng cũng rất thấp, không nhiều.

Chiến lược cũ thất bại, chiến lược mới ra sao?

Đây là câu hỏi được ông Ánh đặt ra nhiều lần, khi nhắc đến ngành công nghiệp ô tô trong nước.

Ngoài ra, TS Vũ Đình Ánh cũng nhìn nhận ở một góc độ khác, ông cho rằng, tất cả những chiến lược cũ đã không đạt được, nên vấn đề là phải xây dựng chiến lược mới, nhưng chiến lược đó như thế nào, đến nay vẫn mù mịt.

Hơn nữa, ông Ánh phân tích: "Ngành ô tô hiện nay chỉ phân biệt 2 loại, một là ô tô sản xuất trong nước, bất kể của DNVN Vinaxuki, hay Trường Hải sản xuất; hai là, ô tô nhập khẩu.

Vấn đề tiếp theo liên quan đến tỷ lệ nội địa, tỷ lệ nhập khẩu nước ngoài để sản xuất ô tô trong nước, nhưng thực chất là lắp ráp. Vỗn dĩ, không ai đặt ra vấn đề ô tô sản xuất trong nước do DN có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, hay do DN thuần VN sản xuất".

Vì vậy, nên ông Ánh chưa nhìn thấy, chưa hình dung ra được chiến lược phát triển ngành công nghiệp ô tô VN như thế nào để mà hy vọng, vì hiện tại vẫn chưa có hình thù cụ thể.

Đặc biệt, sau khi gỡ bỏ hàng rào thuế quan theo lộ trình, hàng loạt các Tập đoàn ô tô như Mazda (Nhật Bản) đã tuyên bố chọn Thái Lan làm cơ sở sản xuất với quy mô lớn nhằm cung cấp sản phẩm cho khu vực Đông Nam Á. Hyundai cũng đã tuyên bố tập trung cho sản xuất tại Malaysia, ông Ánh nhận định, ô tô sản xuất trong nước phụ thuộc việc xác định VN xây dựng ngành ô tô VN theo hướng nào?

Có xây dựng thương hiệu riêng hay không, hay là chỉ lắp ráp với thương hiệu nước ngoài, nếu không thì hướng vào dòng xe nào là chủ chốt? Đặt ra vấn đề kinh tế nội địa, thị trường tiêu thụ xuất khẩu, hay chỉ tiêu thụ trong nước?, chứ không phụ thuộc các yếu tố khác, các quốc gia khác quá nhiều.

"Tóm lại, phải giải quyết hàng loạt những vấn đề này thì mới đề cập tiếp đến việc ai làm cái đó thì tốt nhất, lúc đó mới bàn đến chuyện DN nhỏ, tư nhân hay DNNN sẽ đảm nhận triển khai. Còn bây giờ, chúng ta không thể đi được, nếu như con đường còn mù mờ, làm sao có thể phát triển được", ông Ánh kết luận.

Ôtô Việt Nam: 20 năm, chỉ là số 0 tròn trĩnh!

TS Lê Đăng Doanh cũng khẳng định: "Hiệu quả của ngành công nghiệp ô tô sau bao nhiêu năm đề ra mục tiêu nội địa hóa, rõ ràng rất kém hiệu quả, thị trường ô tô trong nước thấp, nên hoàn toàn bị lép vế trước thị trường nước ngoài".

Vì vậy, theo ông Doanh cần phải xác định rõ mục tiêu cụ thể, xác định rõ con đường đi của ngành công nghiệp này, không nên để sau mấy chục năm cuối cùng vẫn chỉ là thợ ăn lương hàng tháng, làm chiếc trục khuỷu.

  • Thanh Huyền

Thứ Năm, 15/01/2015 07:30

Sự Kiện