Iran dùng 'di sản Obama' dọa Mỹ, ông Trump lạnh lùng...

(Quan hệ quốc tế) - Ngoại trưởng Iran khẳng định trước các sức ép từ phía Mỹ, Iran sẽ rút khỏi Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT).

Ngoại trưởng Iran Mohammad Javad Zarif ngày 28/4 cảnh báo Tehran sẽ rút khỏi Hiệp ước NPT sau khi Mỹ siết chặt trừng phạt nhằm vào ngành xuất khẩu dầu mỏ của quốc gia này.

Kênh truyền hình IRIB dẫn lời Ngoại trưởng Zarif nêu rõ: "Iran đang cân nhắc rất nhiều lựa chọn và một trong đó là rời khỏi NPT. Iran đã từng cân nhắc việc này khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Kế hoạch Hành động chung toàn diện JCPOA. Mọi sự chống trả thù địch với Iran chỉ khiến Mỹ nhận lại những kết quả không tốt đẹp".

Ngày 22/4, Mỹ đã yêu cầu các các đối tác ngừng mọi hoạt động trao đổi với Iran trước tháng Năm nếu không sẽ phải đối mặt với các biện pháp trừng phạt, qua đó chấm dứt sáu tháng miễn trừ trừng phạt vốn cho phép tám đối tác nhập khẩu dầu lớn nhất của Iran, chủ yếu là các quốc gia châu Á, nhập một lượng dầu hạn chế từ quốc gia này.

Trước đó, tháng 11/2018, Mỹ áp đặt trừng phạt đối với xuất khẩu dầu thô của Iran. Điều này làm sản lượng xuất khẩu của Iran bị tác động đáng kể, ước tính giảm hơn 1 triệu thùng dầu/ngày, tác động lớn tới nền kinh tế của quốc gia Trung Đông này.

Iran dung 'di san Obama' doa My, ong Trump lanh lung...
Cuộc đàm phán giữa phái đoàn Mỹ do Ngoại trưởng John Kerry dẫn đầu với Iran và thỏa thuận JCPOA (thời Tổng thống Obama)

Việc Iran đe dọa rút khỏi NPT là hành động tiếp theo mà Tehran sử dụng như một biện pháp đe dọa đáp trả hướng đến Mỹ. Tuy nhiên, hành động này không phải là quân bài chiến lược có thể tác động lớn đến chính sách của ông Trump.

Ngược lại, Mỹ có thể dùng chính bước đi này để tiếp tục gia tăng các hành động chống phá vào Iran. Hiệp ước NPT là một cam kết của các quốc gia trong Liên Hợp Quốc. Ra đời từ năm 1968, 187 nước đã cam kết tham gia vào hiệp ước này.

Đây là hiệp ước không giới hạn và không điều kiện, được thiết lập nhằm mục đích hạn chế và tiến tới giải giới các loại vũ khí hạt nhân trong biên chế quân đội mỗi quốc gia.

Đồng thời, NPT cho phép Liên Hợp Quốc được ban bố các lệnh trừng phạt với những quốc gia tự động phát triển năng lượng hạt nhân với mục đích quân sự. Triều Tiên là một trong những quốc gia đang bị LHQ trừng phạt vì chính sách hạt nhân của mình.

Nếu Iran rút khỏi NPT, họ mở đường cho việc phát triển vũ khí hạt nhân, vốn Mỹ vẫn thường cáo buộc Iran đã sở hữu loại vũ khí này. Như vậy, Washington sẽ có lý do kêu gọi Liên Hợp Quốc gia tăng các biện pháp trừng phạt vào Iran. Khi đó, hành động của Mỹ sẽ không còn là đơn phương, mà được sự ủng hộ hợp pháp của LHQ.

Tiếp đến, Iran khi đã rút khỏi NPT, họ đồng nghĩa với việc rút khỏi thỏa thuận JCPOA với nhóm P5+1 gồm Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh Quốc, và Hoa Kỳ, cộng với Đức. Đây là di sản từ thời Tổng thống phe Dân chủ Barack Obama có được với chính quyền Iran.

Tuy nhiên, kể từ ngày nhậm chức 2017 cho đến nay, Tổng thống Trump và đội ngũ cố vấn của mình liên tiếp chỉ trích thỏa thuận này. Cho đến giữa năm 2018, Washington đã đơn phương rút khỏi JCPOA. Điều này cho thấy Mỹ không coi trọng các hiệp ước hạt nhân với Iran.

Trong khi đó, châu Âu đặc biệt quan tâm đến JCPOA. P5+1 đôi khi còn được gọi với tên EU+3. Mối quan hệ giữa châu Âu và Iran được cho là tốt đẹp đến thời điểm này bởi châu Âu đang nỗ lực duy trì thỏa thuận JCPOA có được sau khi Mỹ rút đi. Thậm chí, EU, Nga, Iran đã xúc tiến các biện pháp thanh toán đa dạng để né tránh các trừng phạt mà Mỹ áp đặt, giúp Iran tiếp tục bán dầu cho châu lục này.

Song, nếu Iran để mất di sản cuối cùng thời Obama có với họ, châu Âu có thể ngừng các thiện chí với quốc gia này. Tehran cần cân nhắc khi nước đi liên quan đến hạt nhân của họ chưa chắc đã là đòn phản công hiệu quả với Washington.

Đỗ Tú

Thứ Hai, 29/04/2019 09:40

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện