Nghịch lý giá dầu và Mỹ loay hoay cầm gậy trừng phạt

(Quan hệ quốc tế) - Trừng phạt trở thành công cụ ưa thích khi Mỹ dựa vào thế thống trị trong hệ thống tài chính quốc tế để trừng phạt các nước, thể chế và cá nhân.

Nghịch lý giá dầu

Một trong những nghịch lý đang xảy ra khi Mỹ tăng cường trừng phạt Iran là giá dầu hạ nhiệt.

Sau khi Mỹ chính thức áp đặt lệnh trừng phạt Iran, ngày 6/11, giá dầu thế giới đóng cửa ở mức thấp nhất trong 7 tháng. Từ khi đạt đỉnh vào tháng trước, giá dầu đã giảm khoảng 20%.

Trong số 3 nguyên nhân chủ yếu được giới phân tích đưa ra thì có tới 2 nguyên nhân xuất phát trực tiếp từ nước Mỹ và một gián tiếp do Mỹ gây ra.

Theo đó, lệnh trừng phạt Iran được Mỹ áp đặt từ ngày 5/11 nới lỏng hơn dự kiến. Lệnh trừng phạt Iran của Mỹ đưa ra quyền miễn trừ, nghĩa là dù lệnh trừng phạt đã chính thức áp dụng, nhưng có 8 quốc gia và vùng lãnh thổ vẫn được phép tiếp tục mua dầu của Iran, bao gồm Thổ Nhĩ Kỳ, Trung Quốc, Ấn Độ, Hy Lạp, Italy, Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan.

Nghich ly gia dau va My loay hoay cam gay trung phat
Giá dầu giảm bất chấp Mỹ tuyên bố muốn đưa xuất khẩu dầu của Iran về số không

Với sự miễn trừ này, Mỹ khó có khả năng gây sức ép đưa xuất khẩu dầu mỏ của Iran về mức 0 như tuyên bố.

Tuy nhiên, giới phân tích Mỹ cho rằng quyết định trao quyền miễn trừ cho một số nước và vùng lãnh thổ của Mỹ tương đối hợp logic vì nếu ngay cừ đầu đã cắt đứt hoàn toàn nguồn cung dầu mỏ từ Iran cho các nước thì sẽ khiến giá dầu tăng cao.

Điều này đương nhiên không có lợi cho kinh tế thế giới, bao gồm cả Mỹ trong bối cảnh lo ngại tăng trưởng đi xuống.

Nguyên nhân thứ hai là các nước sản xuất dầu mỏ chủ yếu, trong đó có Mỹ, đã gia tăng sản lượng, làm lắng dịu lo ngại thiếu hụt nguồn cung trên thị trường dầu mỏ.

Thống kê cho thấy tổng sản lượng dầu mỏ hằng ngày trong tháng 10/2018 của Nga, Mỹ và Saudi Arabia trung bình là hơn 33 triệu thùng, tăng 10 triệu thùng/ngày so với năm 2010. Sản lượng dầu mỏ của 3 nước này đủ để đáp ứng 1/3 nhu cầu của thế giới.

Như vậy, thế giới về cơ bản có thể không cần tới nguồn cung dầu mỏ từ Iran. Chỉ tính riêng sự bùng nổ về sản lượng của ngành năng lượng Mỹ đã có thể đủ thỏa mãn nhu cầu toàn cầu.

Tháng 8 vừa qua, Mỹ lần đầu tiên trở thành nước xuất khẩu dầu mỏ lớn nhất thế giới kể từ năm 1973. Theo dự báo của Cơ quan Năng lượng Mỹ, dù thiếu nguồn cung dầu mỏ từ Iran, song thế giới vẫn có thể bình thản bước qua năm 2019.

Nghich ly gia dau va My loay hoay cam gay trung phat
Mỹ là một trong những nguyên nhân chính đưa giá dầu giảm

Theo thống kê, sản lượng dầu mỏ của Mỹ đang có bước đại nhảy vọt. So với năm 2017, sản lượng dầu mỏ của Mỹ tăng trung bình 2,1 triệu thùng/ngày và vẫn có thể tiếp tục tăng. Dự kiến tới năm 2020, lượng xuất khẩu dầu mỏ của Mỹ sẽ tăng gấp đôi.

Với việc trỗi dậy trở thành nhà lãnh đạo trong thế giới năng lượng, Mỹ hoàn toàn không sợ ảnh hưởng tiêu cực từ việc trừng phạt Iran. Nhiều khả năng, Mỹ sẽ tiếp tục gia tăng sức ép đối với Iran.

Ngoài hai nguyên nhân trên, giá dầu đi xuống còn do nhu cầu trên thế giới giảm trước lo ngại về tăng trưởng kinh tế toàn cầu. Những dấu hiệu của nền kinh tế Mỹ như sự rung lắc của thị trường chứng khoán cùng cuộc thương chiến Mỹ-Trung đang phủ bóng đen lên triển vọng kinh tế thế giới.

Ỷ mạnh hiếp yếu

Bình luận về các biện pháp trừng phạt Iran, tờ The National Interest của Mỹ khẳng định trừng phạt đã trở thành một công cụ ưa thích của các chính phủ Mỹ qua các thời kỳ.

Khi có chút gì đó nghi hoặc, cả các cơ quan hành pháp lẫn tư pháp đều dựa vào vị thế thống trị lâu nay của Mỹ trong hệ thống tài chính quốc tế để trừng phạt các nước, thể chế và cá nhân cụ thể.

Ở góc độ chính trị, biện pháp này không quá khó để thực hiện, và nó còn giúp tránh được những nguy cơ xảy ra xung đột quân sự.

Thứ Năm, 08/11/2018 16:04

Sự Kiện