Ngừng mua dầu Iran chiều lòng Mỹ: Thổ sợ gì?

(Quan hệ quốc tế) - Một quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết Ankara đã ngừng mua dầu của Iran theo các yêu cầu trừng phạt từ phía Mỹ.

Hãng tin Reuters ngày 22/5 dẫn lời quan chức Thổ Nhĩ Kỳ cho biết Ankara đã dừng mua dầu của Iran từ đầu tháng 5 theo yêu cầu từ các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Cụ thể, quan chức giấu tên này cho biết Thổ Nhĩ Kỳ là một trong 8 quốc gia và vũng lãnh thổ được hưởng chế độ miễn trừ trừng phạt khi giao dịch năng lượng với Iran trong vòng 6 tháng.

Cho đến khi lệnh miễn trừ này kết thúc, Ankara đã rất tôn trọng những yêu cầu từ phía Mỹ và chính thức ngừng nhập dầu và các sản phẩm từ dầu của Iran từ đầu tháng 5. "Không còn một chút giao dịch nào dù là nhỏ nhất, chúng tôi tôn trọng những gì đồng minh yêu cầu" - quan chức này nhấn mạnh.

Quan chức này cho biết thêm, để thay thế nguồn cung từ Iran, Thổ Nhĩ Kỳ đã lựa chọn các nhà cung cấp đến từ Iraq, Nga, Kazakhstan. Giới quan sát cũng cho thấy không có tàu chở dầu nào từ Iran cập cảng Thổ Nhĩ Kỳ trong tháng 5 vừa qua.

Ngung mua dau Iran chieu long My: Tho so gi?
Tàu chở dầu Iran tại một cảng nước sâu của Thổ Nhĩ Kỳ

Mặc dù tuân thủ ngừng nhập khẩu dầu thô từ Iran song đại diện chính quyền Thổ Nhĩ Kỳ cũng cho rằng Ankara không đồng ý với chính sách trừng phạt của Mỹ đối với Iran. "Chúng tôi không tin vào các lệnh trừng phạt, nhưng là một đồng minh chiến lược, chúng tôi tôn trọng quyết định của Mỹ. Chúng tôi không tin rằng cô lập hoàn toàn đối với Iran là có lợi" – ông nói.

Thổ Nhĩ Kỳ là quốc gia phụ thuộc gần như hoàn toàn vào việc nhập khẩu dầu mỏ từ nước ngoài và trong đó, Iran là một trong những nguồn cung cấp dầu thô và khí hydrocarbon lớn nhất của quốc gia này.

Các nhà máy lọc hóa dầu của Thổ Nhĩ Kỳ hoạt động chủ yếu dựa trên nguồn cung từ Iran, nếu thực sự chấm dứt hợp tác với quốc gia láng giềng, Ankara sẽ khó tìm được nguồn dầu thô thay thế với giá thành rẻ như Iran.

Thời điểm khi Mỹ quyết định chấm dứt tình trạng miễn trừ trừng phạt hồi cuối tháng 4/2019, giữa Ankara và Washington đã có mâu thuẫn. Khi đó, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ là một quốc gia có chủ quyền và có quyền tự quyết trong việc mua năng lượng hay hợp tác kinh tế với bất kỳ quốc gia nào.

Trong tháng 5 vừa qua, mối quan hệ giữa Mỹ và Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục xấu đi. Washington đã chính thức chấm dứt cơ chế "hỗ trợ thuế quan" cho Thổ Nhĩ Kỳ, khiến 1/10 hàng hóa của quốc gia này vào Mỹ không còn được hưởng mức thuế ưu đãi gần bằng 0.

Tiếp đến, Tổng thống Trump ra tối hậu thư hôm 21/5 cho biết tính đến ngày cuối cùng của tuần đầu tiên tháng 6, Ankara phải chấm dứt các hợp đồng mua bán S-400 với Nga nếu không muốn nhận các biện pháp trừng phạt tàn khốc.

Đây là lần đầu tiên Thổ Nhĩ Kỳ công bố về việc ngừng mua dầu của Iran, dù cho tuyên bố này được phát đi không chính thức (bởi thông tin được khai thác từ một nguồn tin giấu tên). Tuy nhiên nó cho thấy Thổ Nhĩ Kỳ vẫn đang là một đồng minh, có các chính sách hỗ trợ và thân thiện với Mỹ.

Động thái này cho thấy Washington sẽ gặp khó khi muốn áp đặt các lệnh trừng phạt với Ankara. Tổng thống Erdogan luôn tuyên bố Thổ Nhĩ Kỳ đưa ra mọi quyết định đều dựa trên nguyên tắc bảo vệ lợi ích của mình và đồng minh. Vì thế, bước đi công bố ngừng mua dầu Iran này là một động thái ngoại giao khôn ngoan từ phía Ankara.

Ngung mua dau Iran chieu long My: Tho so gi?
Nhà máy lọc dầu Tupras của Thổ Nhĩ Kỳ hoạt động chính từ nguồn cung dầu thô của Iran

Tuy nhiên, Thổ Nhĩ Kỳ liệu có thực sự ngừng mua dầu Iran? Không có tàu chở dầu nào từ Iran cập cảng Thổ Nhĩ Kỳ trong tháng 5.

Nhưng trước hết, tàu chở dầu Iran cập cảng Thổ đa phần như một trạm trung chuyển, sau đó thông qua các tàu dầu của Thổ để bán cho thị trường thứ 3. Biện pháp này nhằm lách trừng phạt thời Thổ vẫn nằm trong nhóm 8 nước được miễn trừ.

Con đường đi thực tế của dầu thô Iran sang Thổ Nhĩ Kỳ chủ yếu hoạt động trên đất liền. Hai quốc gia này có chung một đoạn biên giới khá dài. Vận chuyển bằng đường bộ giúp Thổ Nhĩ Kỳ tiết kiệm chi phí vận chuyển hơn là theo đường biển, khi tàu dầu phải qua Vịnh Ba Tư, đến Kênh Suez, vào Địa Trung Hải và cập cảng Thổ Nhĩ Kỳ.

Ngoài ra, sử dụng đường bộ sẽ tránh được những tai mắt kiểm soát từ phía Mỹ và con đường tiểu ngạch, chợ đen này không phải giao dịch qua thanh toán quốc tế bằng đồng USD.

Thứ hai, cả Nga và Iran đều xác nhận họ đã hình thành một cơ chế hỗ trợ các doanh nghiệp làm ăn với Iran mà không chịu tác động từ các lệnh trừng phạt của Mỹ, trong đó, Thổ Nhĩ Kỳ đã đóng góp vai trò như một trong những nhà sáng lập cơ chế này và hoạt động tích cực.

Nếu vậy, Thổ Nhĩ Kỳ vừa có thể đấu dịu, giảm căng thẳng, thể hiện thiện chí với Mỹ, vừa có thể tiếp tục đảm bảo nguồn cung năng lượng cho mình.

  • Đỗ Tú

Thứ Sáu, 24/05/2019 06:39

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện