Tình hình Ukraine: Nga phô diễn tài thu phục nhân tâm

(Quan hệ quốc tế) - Trong bàn cờ Ukraine, nước Nga của Putin đang phải đi từng bước đầy toan tính, bởi đối thủ lần này là “phương Tây”.

Vì sao Crimea quan trọng?

Trong miếng bánh Ukraine, bán đảo Crimea là phần ngon lành nhất. Xét về địa chính trị, cả Ukraine có thể mất, nhưng Crimea thì nhất quyết giữ. Bởi lẽ, bán đảo này như cánh tay nối dài để Nga vươn ra Địa Trung Hải, bởi bản thân lãnh thổ tuy rộng lớn, nhưng tiếp cận với các tuyến hàng hải châu Âu lại rất khó khăn.

Đồng thời, Crimea có thành phố cảng Sevastopol, là một căn cứ có tầm quan trọng bậc nhất với chiến lược toàn cầu của quân đội Nga. Sau khi Liên Xô sụp đổ, hiệp ước năm 1997 ký với Ukraine đã cho phép Nga đồn trú căn cứ hạm đội Biển Đen với 15.000 nhân sự và những khí tài hải quân bậc nhất của nước Nga.

Trong thời điểm hiện tại, Sevastopol của Crimea càng có ý nghĩa quan trọng, khi cuộc nội chiến tại Syria đã khiến căn cứ hải quân tại cảng Tartus của Nga bị tê liệt.

Đó là với đường biển, còn trên đất liền, từ Ukraine chỉ mất vài trăm km sẽ tiến tới được Thủ đô Moscow của Nga. Ukraine cũng như Crimea là cánh tay nối dài, là tấm áo giáp bọc thân hiệu quả nhất mà Nga còn có thể giữ được tới thời điểm hiện tại.

Một góc Crimea xinh đẹp
Một góc Crimea xinh đẹp

Về mặt kinh tế, Crimea có tiềm năng là một thiên đường du lịch dịch vụ. Nhưng quan trọng hơn, căn cứ quân sự tại Sevastopol có giá trị to lớn về an ninh năng lượng của Nga. Căn cứ này là điểm neo đậu cho các tàu chở dầu của Nga đi qua eo biển Bosporus của Thổ Nhĩ Kỳ.

Đồng thời, khi tuyến đường ống dẫn dầu Dòng chảy phương Nam của Nga hoàn thành, hạm đội Biển Đen tại căn cứ này cũng sẽ kiêm luôn nhiệm vụ bảo vệ.

Vụ lùm xùm tại Ukraine đang là tổn thất địa chính trị lớn của Nga, nhưng từ vấn đề này dẫn đến mất trắng Crimea sẽ là tổn thất địa chính trị không thể cứu vãn.

Chiêu bài thu phục nhân tâm

Một bậc thầy về chiến lược và ngoại giao như Putin thừa sức hiểu được giá trị của Crimea. Và với cục diện Ukraine, khi miếng bánh bắt đầu bị nhiều người xâu xé, Nga tất nhiên sẽ có một lựa chọn chắc chắn, đó là kiếm phần ngon lành và dễ giữ để ôm vào mình.

Trước hết, bán đảo Crimea bản thân đã là một vùng đất thân Nga. Từ khi được “biên chế” thuộc quyền kiểm soát của Ukraine, Crimea gần như không có quyền lợi. Quan chức Kiev và giới chóp bu của quốc gia này chiếm lĩnh những bãi biển đẹp, xây dựng nhiều resort, nhưng sự đầu tư chỉ mang tính nhỏ giọt mà không toàn diện.

Hạm đội Biển Đen trong căn cứ tại Crimea
Hạm đội Biển Đen trong căn cứ tại Crimea

Kinh tế của Crimea cũng không có nhiều khởi sắc. Crimea không có tầng lớp “tinh hoa” kinh tế gắn liền lợi ích với châu Âu. Kinh tế vùng này đã bị tàn phá trong các năm Ukraine độc lập. Vào cuối thập niên 1990, tầng lớp chóp bu của Ukraine đã giành lấy nhiều khu nghỉ dưỡng béo bở của Crimea, và bắt đầu đầu tư nhỏ giọt vào một số khu “resort” này, nhưng không đầu tư một cách dài hơi vào cả khu vực.

Với 60% dân số là người Nga. Tiếng Nga là ngôn ngữ mẹ đẻ của 3/4 người Crimea. Và cũng chỉ có 10% tuyên bố tiếng mẹ đẻ của họ là tiếng Ukraine. Theo Viện Xã hội Quốc tế Kiev, tới 97% người Crimea nói tiếng Nga. Những yếu tố kinh tế, xã hội, lịch sử đã đẩy Crimea gần như là của Nga từ trong tiềm thức.

Tuy nhiên, vì sao con gấu Nga cứ lập lờ đứng cạnh miếng bánh ngon lành này? Bởi vẫn còn đó búa rìu dư luận thế giới khi sẵn sàng chụp cho Nga cái mũ xâm lược. Điều khó nhất là gỡ cái mũ này ra khỏi đầu. Và bậc thầy ngoại giao bắt đầu đi những nước cờ của họ.

"Tự vệ Crimea" trên đường phố Sevastopol

Ban đầu Tổng thống V.Putin khẳng định không can thiệp vào tình hình Ukraine. Tuy nhiên, người Nga lại hứa hẹn sẽ sớm giải ngân tiếp tục gói viện trợ 15 tỷ USD. Khối tiền này là vũ khí chi phối mạnh mẽ nhất trong thời điểm cục diện còn tranh tối tranh sáng.

Nhưng khi mọi thứ đã hai năm rõ mười, Tổng thống đương nhiệm Viktor F. Yanukovych phải tháo chạy, chính phủ lâm thời thân phương Tây, chẳng dại gì Nga trút bầu sữa để nuôi đứa con hoang. Lúc này, Nga đi nước cờ thứ hai mang tên “bảo vệ công dân”.

Trong chớp mặt tại cộng hòa tự trị này có một lực lượng được gọi chung là “tự vệ Crimea”, đồng thời, cho đến ngày 8/3, đã có khoảng 30.000 lính Nga làm nhiệm vụ mang tính máu chảy ruột mềm này.

Tuy nhiên, Ngài Putin không vội vàng vồ lấy miếng bánh với chiếc mũ xâm lược vẫn còn trên đầu. Lúc này, nhân tâm kế mới vào cuộc. Người dân Crimea biểu tình kêu gọi xáp nhập nước Nga. Còn phía bên kia, chiều 7/3, tại Quảng trường Đỏ (Moscow), 65.000 người mít-tinh kêu gọi ủng hộ Crimea trưng cầu dân ý.

Về với nước Nga!
Về với nước Nga!

Như vậy, Crimea lúc này với Ukraine đã hết tình hết nghĩa. Trong khi đó, cả nước Nga vĩ đại đang dang rộng vòng tay đón chào người anh em xa nhà đã lâu trở về.

Từng bước đi một đã thể hiện ý đồ của ngài Putin, trao quyền tự quyết cho nhân dân Crimea, còn nước Nga chỉ lặng lẽ đứng bên cạnh như một chỗ dựa. Gỡ được chiếc mũ xâm lược, Nga mới có thể tự tin tiếp tục giữ vững tiếng nói của mình trên trường quốc tế.

Vừa đấm vừa xoa

Chiêu bài thu phục nhân tâm của ngài Putin chỉ dành riêng với người dân Crimea và phô bày với cộng đồng quốc tế, những người quan sát. Còn với đối thủ phía bên kia bàn cờ, cần phải có những bước đi quyết liệt.

Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov đã có nhiều tuần làm việc vất vả. Việc chỉ trích qua lại lẫn nhau giữa Nga và phương Tây là một hành động ngoại giao dễ hiểu. Tuy nhiên, trước sự đe dọa trừng phạt, Nga cũng có những đối sách tương tự. Chỉ với nước cờ năng lượng truyền thông, Nga yên tâm khóa cổ EU.

Với Mỹ, ngay lập tức, các cố vấn chính phủ lên kế hoạch về việc đóng băng tài sản và sẵn sàng trả đũa nền kinh tế Mỹ. Cả hai cường quốc này đều hiểu rằng, sự trừng phạt sẽ mang đến những bất lợi khó lường, thậm chí những sự leo thang căng thẳng như thời chiến tranh lạnh.

Tuy nhiên, khi cục diện đẩy lên đến cao trào, ngày 8/3, Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov tuyên bố Nga sẵn sàng có cuộc đối thoại "trung thực, bình đẳng" với các nước về cuộc khủng hoảng ở Ukraine.

Cũng trong ngày 8/3, Nga và Ukraine đã có cuộc đối thoại diễn ra trong "bầu không khí cởi mở".

Cái Nga cần lúc này là Crimea, và gần như đã có trong tay. Điều quan trọng là dàn xếp một cách êm thấm những động thái căng thẳng mà phương Tây vừa bày ra.

Liên tưởng đến vấn đề Syria, ngoại giao của Putin đã tránh cho chế độ Bashar al-Assad những cáo buộc vũ khí hóa học và một cuộc không kích toàn diện. Tại Syria, Nga vẫn đạt được mục đích của mình, trong khi Mỹ không quá mất mặt với đồng minh và thế giới.

Cách làm của ông Putin và nước Nga là vậy, căng thẳng cao trào rồi âm thầm dàn xếp, đôi khi trước mặt có chút thiệt thòi, nhưng xét về toàn cục, họ vẫn đang làm chủ và đạt được mục đích.

Đỗ Minh Tú

Thứ Hai, 10/03/2014 07:09

Loading...
Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện