Venezuela ngấm đòn kinh tế: Liệu Mỹ đã hết bài?

(Quan hệ quốc tế) - Xuất khẩu dầu trong tháng 5 của Tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela cho thấy các đòn kinh tế của Mỹ đang gây ra những tổn thất nặng nề.

Tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela PDVSA vừa công bố số liệu cho thấy xuất khẩu dầu và các sản phẩm lọc dầu của họ trong tháng 5/2019 đã giảm thêm 17%, xuống mức 874.500 thùng dầu/ngày.

Trong tháng này, PDVSA chủ yếu xuất khẩu dầu sang các nước châu Á, trong đó dầu sang Ấn Độ giảm hơn 1/3 xuống 187.000 thùng dầu/ngày. Với châu Ấu, thị trường này vẫn duy trì mức tiêu thụ tương đương 8% tổng lượng xuất khẩu của PDVSA như với tháng tư. Nhưng so với tháng 3, lượng xuất khẩu này đã bị giảm đáng kể.

Quốc gia duy nhất giữ nguyên mức tiêu thụ là Trung Quốc. Thị trường này duy trì ở mức 450.000 thùng dầu/ngày.

Nguyên nhân được PDVSA chỉ ra, do Mỹ chấm dứt hợp tác với Venezuela, vì thế lượng dầu thô xuất khẩu thường được bán cho các nhà máy lọc dầu của Mỹ đã bị giảm đáng kể, tương dương với khoảng 50% thị phần xuất khẩu trước trừng phạt.

Venezuela ngam don kinh te: Lieu My da het bai?
Công nhân Venezuela làm việc ở một giàn khoan chưa bị cắt giảm sản xuất của PDVSA

Ngoài ra, Mỹ gây áp lực với nhiều quốc gia tiêu thụ dầu của Venezuela nhằm buộc họ cắt giảm hoặc ngừng hợp tác với PDVSA. Kết quả, Ấn Độ đã cho thấy họ tìm các nguồn cung mới và giảm mức nhập khẩu từ Venezuela, một số quốc gia châu Âu đã hưởng ứng và chấm dứt nhập khẩu năng lượng từ quốc gia Mỹ Latinh này. Tập đoàn Total của Pháp cũng đã tạm đình chỉ các hoạt động của họ tại Venezuela.

Ngược lại, Venezuela vẫn phải đi nhập khẩu nguyên liệu từ nước ngoài. Mỗi ngày, Caracas nhập 190.000 thùng các sản phẩm từ dầu như xăng, diesel,... chủ yếu từ Rosneft (Nga), Reliance Industries (Ấn Độ), Repsol (Tây Ban Nha) và PetroChina (Trung Quốc).

Theo PDVSA, việc phải nhập khẩu nhiên liệu do các nhà máy lọc dầu của Venezuela thiếu nguồn cung dầu siêu nhẹ, một phụ gia trong quá trình tinh lọc dầu thô, vốn do Mỹ cung cấp và đã bị ngừng trệ. Do đó nhiều nhà máy lọc dầu của PDVSA phải ngừng vận hành.

Kể từ ngày 28/1 (5 ngày sau khi Juan Guaido tuyên bố tự xưng Tổng thống lâm thời), Mỹ chính thức áp đặt các biện pháp trừng phạt bổ sung với PDVSA. Washington đã phong tỏa hơn 7 tỷ USD của PDVSA tại các ngân hàng của Mỹ hoặc liên quan tới Mỹ. Các lệnh cấm về hợp tác năng lượng với Venezuela cũng được ban bố.

Những con số này cho thấy Venezuela đang gặp nhiều khó khăn khi phải đối diện với các biện pháp trừng phạt, bao vây cấm vận từ phía Mỹ. Tuy nhiên, các biện pháp này liệu có thể mở rộng hơn và gây ra nhiều tác động hơn nữa?

Thực tế, những đối tác tiêu thụ dầu của Venezuela còn lại đều không chịu tác động từ phía Mỹ, nếu không muốn nói là đối thủ của Mỹ. Đáng kể nhất trong đó là Trung Quốc, họ vẫn đang chiếm tới 50% tổng lượng xuất khẩu hiện tại của Venezuela. Các thị trường tiêu thụ dầu khác của quốc gia này bao gồm Nga, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ,... đều tỏ ra độc lập với các vấn đề của Mỹ.

Đồng thời, thay vì thanh toán bằng đồng USD, Venezuela đang tích cực mở rộng các hình thái giao thương theo hướng đổi dầu lấy sản phẩm, đổi dầu lấy các khoản hỗ trợ tài chính... Đây là hình thức linh động khiến Mỹ không thể kiểm soát được các nguồn thu nhập của Venezuela từ dầu mỏ, rút kinh nghiệm từ bài học Mỹ phong tỏa 7 tỷ USD.

Venezuela ngam don kinh te: Lieu My da het bai?
Giàn khoan PDVSA hợp tác với Nga

Một tín hiệu có thể mang lại niềm vui cho Venezuela, Ấn Độ hôm 5/6 chính thức bị Mỹ chấm dứt ưu đãi thương mại đối với Ấn Độ trong khuôn khổ chương trình Hệ thống ưu đãi phổ cập (GSP). Điều này đồng nghĩa với việc 5,7 tỷ USD hàng hóa của Ấn Độ sang Mỹ sẽ không còn được hưởng mức thuế ưu đãi hoặc nhiều hạn ngạch được miễn thuế nữa.

Tờ Wall Street Journal trong một bài bình luận về các chính sách của Tổng thống Donald Trump đã đề cập đến tình huống này và cho rằng Ấn Độ sẽ có những biện pháp đáp trả ngầm. Cần chú ý rằng New Delhi đã chấm dứt nhập dầu Iran và cắt giảm nhập dầu Venezuela để chiều lòng Mỹ. Khi Washington vẫn tiếp tục chọn biện pháp cứng rắn và có phần tham lam từ thuế quan của 5,7 tỷ USD, New Delhi có thể tái kích hoạt các hợp đồng mua dầu từ Venezuela như một sự đáp trả.

Vì thế, các biện pháp trừng phạt của Mỹ gây ra tác động lớn cho kinh tế Venezuela, nhưng sẽ không thể tác động sâu hơn nữa. Trong khi đó, Caracas vẫn đang tìm cách hóa giải những tác động này. Cần chú ý rằng Nga đang nhập dầu của Venezuela và bán lại cho chính những thị trường của họ, thậm chí bán cả cho Mỹ, và trả cho Caracas bằng các khoản viện trợ hàng hóa hay hỗ trợ tài chính...

Ngoài ra, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình hôm 5/6 cũng tuyên bố Bắc Kinh cam kết giúp đỡ, hỗ trợ Venezuela hết khả năng để sớm đưa quốc gia này trở lại guồng tăng trưởng kinh tế cần có.

Như vậy, Tổng thống Nicolas Maduro đang được Nga hậu thuẫn về mặt địa chính trị, quân sự, và được nền kinh tế lớn thứ hai thế giới hỗ trợ trong công cuộc tái thiết sức sản xuất. Trong ngắn hạn, các biện pháp của Mỹ có thể làm khó Venezuela, nhưng từ trung hạn đến dài hạn, dưới sự giúp đỡ từ các đồng minh hùng mạnh, rất có thể Venezuela sẽ từng bước thoát khỏi vòng kim cô trừng phạt kinh tế của Mỹ.

Đỗ Tú

Thứ Năm, 06/06/2019 07:43

Báo Đất Việt trên Facebook
.
Sự Kiện